Jak z perspektywy architekta z tak ogromnym doświadczeniem można dziś ocenić kondycję rynku nieruchomości komercyjnych? Co przez ostatnie dekady najbardziej się zmieniło?
Szymon Wojciechowski, prezes zarządu, współwłaściciel, architekt-partner w APA Wojciechowski Architekci: Rynek nieruchomości komercyjnych dostał, szczególnie w sektorze biurowym, zadyszki. Deweloperzy, wobec ograniczonej chęci finasowania budowy biur spekulacyjnych, wstrzymują się przed uruchamianiem nowych inwestycji, co moim zdaniem spowoduje ogromną dziurę podażową za 3-4 lata. Centra handlowe koncentrują się na podwyższeniu jakości swojej oferty w obiektach istniejących, nowe w zasadzie nie powstają. Tylko rynek hotelarski rozwija się bardzo dobrze.
Co uznałby Pan za prawdziwą perełkę architektoniczną ostatnich dekad? Również spoza Pana portfolio?
Hmmm, postawiłbym jednak na nasze/nie nasze Muzeum Sztuki Nowoczesnej – projektu Toma Phifera, przy naszym skromnym udziale. Żaden obiekt nie spowodował tak szerokiej dyskusji, daleko wychodzącej poza kręgi architektoniczne. A z komercyjnych – Elektrownia Powiśle, którą zaprojektowaliśmy dla Tristan Capital Partners i White Star Real Estate.
Co najbardziej zmieniło się w pracy architekta, jeśli porównamy pracę przy inwestycjach komercyjnych dziś i 30 lat temu? Można chyba powiedzieć, że jest i trudniej, i łatwiej, prawda?
Nie zgadzam się: jest tylko trudniej. Spowolnienie, o którym mówiłem poprzednio, plus biurokracja plus brak wzrostu wynagrodzeń dla architektów przy rosnących kosztach to toksyczna mieszanka.
A czego możemy się spodziewać w nadchodzących miesiącach czy latach? Co jeszcze może spektakularnie wpłynąć na sytuację na rynku?
Och, gdybym wiedział… Ale można zgadywać: polityka, a w szczególności odchodzenie od wartości europejskich w Polsce i Europie, koniec wojny w Ukrainie, konflikt na Bliskim Wschodzie, AI i jakieś stada innych „czarnych łabędzi”. Proszę nie pytać tylko, czy to będzie wpływ na plus czy na minus…
