Polska Polacy biorą kredyty przez Internet

„Teraz albo nigdy”. Rosnące ceny mieszkań to najczęstszy impuls zakupowy – wskazuje go 62,5 proc. badanych, częściej niż powiększenie rodziny (33 proc.) czy ślub (24 proc.). Co istotne, ten sam nastrój dotyczy kredytobiorców, planujących zaciągnięcie kredytu i tych, którzy ostatecznie zrezygnowali. Decyzja o największym zobowiązaniu w życiu jest więc w dużej mierze emocjonalna, choć nie pochopna. Ponad połowa Polaków potrzebuje od 4 do 12 miesięcy od pierwszej myśli do złożenia wniosku.

Rynek mieszkaniowy w głównej mierze żyje tym, jaka będzie polityka RPP względem stóp procentowych w najbliższych miesiącach. Niektórzy członkowie Rady Polityki Pieniężnej sygnalizują jednak, że czas na obniżki stóp procentowych w Polsce mógł już minąć i należy raczej nastawić się na okres stabilizacji ich poziomu lub – jeśli otoczenie inflacyjne okaże się wyjątkowo niekorzystne – nawet na jedną lub dwie podwyżki jeszcze w tym roku. Na dziś nie ma podstaw, by sądzić, że w lipcu dojdzie do podwyżki stóp procentowych w Polsce. Jesień może jednak przynieść nowe zaskoczenia i kolejną falę niepewności gospodarczej. W efekcie, w obliczu rosnącej niepewności geopolitycznej i inflacyjnej, wielu z nas może właśnie dziś zacząć poważniej rozważać zaciągnięcie kredytu hipotecznego i zakup mieszkania w myśl zasady teraz albo nigdy – komentuje dr Maciej Kietliński, ekspert ds. ekonomicznych Otodom.

Lejek zaczyna się na portalu. Najważniejszymi źródłami wiedzy są Google (79 proc.) i porównywarki (71 proc.), a kalkulatory i poradniki na portalach nieruchomości obsługują wczesny etap procesu u niemal połowy badanych (48 proc.). Co ósma osoba (11 proc.) przyznaje, że drogę do kredytu rozpoczęła od przeglądania ofert „z ciekawości” na portalu ogłoszeniowym. Najmniejszym zaufaniem cieszą się natomiast treści finansowe z TikToka i YouTube'a (2,71 na 5).

Pośrednik to niemal połowa rynku — ale nie wiemy, kto mu płaci

Z usług pośrednika hipotecznego korzysta około 48 proc. kredytobiorców. Jednocześnie tylko 60 proc. poprawnie wie, że jego prowizję płaci bank, a nie klient. Pośrednik najmocniej obecny jest poza wielkimi miastami – na wsi (53 proc.) i w miastach 50–100 tys. (56 proc.), gdzie wypełnia lukę w dostępie do doradztwa.

Trauma „frankowa” ciągle kształtuje rynek, ale słabnie. Aż 61 proc. badanych woli wyższą, ale stałą ratę niż ryzyko gwałtownych zmian stóp procentowych, a oprocentowanie okresowo stałe wybiera już 55 proc. rynku — to nowy standard. Pamięć o „frankach” wygasa jednak pokoleniowo. Ryzyko stopy procentowej jest przy tym odczuwane intuicyjnie, ale rozumiane słabiej. Różnicę między WIBOR a WIRON deklaruje tylko 45 proc. badanych.

Najsłabsze ogniwo to dokumenty i czas. Najgorzej oceniane etapy procesu to kompletowanie dokumentów (3,09 na 5) i czas oczekiwania na decyzję (3,19), najlepiej – podpisanie umowy i wypłata środków. Z rynku wypadają zaś nie niechętni, lecz niezamożni. Wśród rezygnujących 70 proc. wskazuje przyczyny finansowe, a 41 proc. ma dochód do 6 tys. zł netto (wobec 18 proc. wśród kredytobiorców).

Kilka różnych rynków w jednym kraju

Mediana ceny finansowanej nieruchomości sięga około 1 mln zł w Warszawie oraz ok. 400 tys. zł na wsi.

I tu pojawia się sedno problemu. Bariera dostępności cenowej – przepaść między aspiracjami a realną zdolnością kredytową nie jest też już wyłącznie zjawiskiem warszawskim. Przesuwa się systematycznie w dół, do kolejnych z siedmiu największych miast w Polsce i kolejnych grup dochodowych. Raport pokazuje bez owijania w bawełnę: cztery najczęstsze przyczyny rezygnacji z kredytu są wyłącznie finansowe i odpowiadają łącznie za ponad 80 proc. wskazań. Wśród rezygnujących aż 41 proc. gospodarstw domowych deklaruje dochód do 6 tys. zł netto, podczas gdy wśród tych, którym kredyt się udało zaciągnąć – zaledwie 18 proc. Bariera jest ekonomiczna, nie mentalna. Z rynku nie wypychają Polaków emocje ani niechęć do zadłużenia per se. Wypychają ich nożyce rosnących cen nieruchomości i niskiego dochodu – komentuje Paweł Jarząbek, menedżer ds. badań rynku i analiz Otodom.