EN

Najemcy wybierają atrakcyjne budynki, z dostępem do usług oraz modnych miejsc

Najemców biurowych nie stać na pomyłki, ani utratę najlepszych pracowników. Chociaż korporacje są gotowe do rezygnacji z części powierzchni, by ograniczyć wydatki, to jeszcze bardziej niż dotychczas zależy im na biurach w dobrze zlokalizowanych i nowoczesnych budynkach spełniających wymogi ESG. Za przykład mogą posłużyć popularne wśród najemców budynki zlokalizowane przy Rondzie Daszyńskiego, do których relokowało się wiele firm, w tym ze Służewca Przemysłowego.

Podejmując decyzję o relokacji, wiele firm opuszcza peryferyjne lokalizacje, by wynająć powierzchnie biurowe położone bliżej centrum. Trend ten dotyczy głównie sektorów IT czy bankowego, w których panuje silna konkurencja o talenty. Najlepsi pracownicy mają wyższe wymagania, dlatego dla pracodawców poszukujących specjalistów najbardziej atrakcyjne są budynki oferujące dostęp do usług i modnych miejsc, w tym centrum medycznego, drogerii, siłowni, restauracji, kantyny czy kawiarni.

Praca hybrydowa coraz popularniejsza

Wpływ na preferencje najemców ma też hybrydowy model pracy – wbrew wielu prognozom zostanie z nami na dłużej. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w tym, jak zorganizowana jest przestrzeń biurowa. Firmy rezygnują z przypisanych do pracownika, spersonalizowanych stanowisk pracy na rzecz formuły activity based working. W nadchodzących kwartałach można się zatem spodziewać dalszej transformacji biur w miejsca wspierające integrację oraz pracę kreatywną i zespołową.

Argumentem przemawiającym za przejściem na pracę hybrydową są również rosnące koszty najmu – w niektórych lokalizacjach w ciągu roku opłaty eksploatacyjne wzrosły z kilkunastu do nawet 40 zł za mkw. Szukając oszczędności, wiele firm zmniejsza lub konsoliduje – z dwóch lub trzech lokalizacji do jednej – wynajmowaną powierzchnię biurową. Mniejsze biuro, ale z podobnym poziomem zatrudnienia, wymaga jednak więcej wysiłku włożonego w wykorzystanie zasobów. Odpowiedzią na ten problem są różnego rodzaju systemy informatyczne oraz aplikacje pozwalające pracownikom na rezerwację biurek, sal konferencyjnych, szafek czy miejsc parkingowych. Konsolidacja przestrzeni biurowej sprawia, że zwłaszcza liczba tych ostatnich jest ograniczona.

Luka podażowa na warszawskim rynku

Pomimo spadku aktywności deweloperów, zainteresowanie najemców warszawskim rynkiem biurowym wróciło do poziomu sprzed pandemii. W rezultacie firmy poszukujące dużych biur mają niewielki wybór, przede wszystkim w centrum. Obecnie w stolicy w budowie pozostaje około 210 tys. mkw. powierzchni biurowej, z czego w 2023 roku na rynek trafi zaledwie 60 tys. mkw. Wstępne prognozy zakładają występowanie luki podażowej do 2025 roku, jednak nie ma pewności, czy wszystkie inwestycje zostaną zrealizowane w założonych terminach.

Część najemców odkłada decyzję o relokacji na kolejne dwa, trzy lata. Powodem jest ograniczony wybór i duża konkurencja o dostępne powierzchnie. Jednocześnie wielu podmiotom kończą się umowy zawarte w szczycie popytu przypadającym na lata 2018-2019. W tym rekordowym okresie firmy wynajęły odpowiednio 1,5 i niemal 1,6 mln mkw. powierzchni biurowej – w 2023 roku większość z nich będzie musiała zadecydować o przedłużeniu najmu lub relokacji. Z uwagi na ograniczoną dostępność biur oraz wysokie koszty ich adaptacji i utrzymania należy spodziewać się fali renegocjacji kontraktów. W ubiegłym roku renegocjacje stanowiły prawie 40 proc. wszystkich podpisanych umów i można założyć, że w tym roku trend będzie podobny.

Podnajem i elastyczne warunki najmu

Kolejnym wartym uwagi trendem jest rosnąca popularność podnajmu. W Warszawie w czasie pandemii do wynajęcia w tej formie oferowano około 130 tys. mkw. Obecnie wielu najemców dopuszcza rezygnację z części wynajmowanej powierzchni. Jeżeli podpisane umowy nie gwarantują im takiej możliwości, wyjściem dla nich jest właśnie podnajem. Jest to jeden z powodów, dla których firmy jeszcze bardziej niż dotychczas cenią sobie elastyczne warunki kontraktu.

Zmiany, jakie zaszły na rynku nieruchomości przez ostatnie trzy lata, wpłynęły na oczekiwania najemców i spowodowały, że wynajmujący są gotowi na ustępstwa, które do niedawna byłyby niemożliwe. Receptą na brak pewności uczestników rynku co do przyszłości czy kierunku dalszego rozwoju są klauzule pozostawiające stronom pewne pole manewru. Negocjując umowę, firmy chcą zagwarantować sobie możliwość skrócenia okresu najmu i zwiększenia lub zmniejszenia wynajmowanej powierzchni. Elastyczność dotyczy przy tym nie tylko warunków najmu, ale także aranżacji biura – najemcy np. chętnie zamawiają wielofunkcyjne meble, które pozwalają łatwo zmienić funkcję pomieszczenia.

Wzrost znaczenia rynków regionalnych i zielone umowy

W 2022 roku rynki regionalne po raz pierwszy wyprzedziły rynek warszawski pod względem całkowitych zasobów powierzchni biurowej. Podczas gdy w największych miastach regionalnych nadal dostępne są grunty, na których mogą powstawać obiekty biurowe, w Warszawie zaczyna brakować odpowiednich działek. Notując wysoki popyt poza stolicą, deweloperzy ogłaszają kolejne projekty. Odpowiedzialne są za to głównie firmy z branży usług wspólnych czy IT.

Sektor BPO/SSC rozwija się w Polsce od wielu lat i ma bardzo dobre perspektywy wzrostu – duże międzynarodowe firmy w związku z pogarszającymi się warunkami ekonomicznymi szukają oszczędności i stawiają na outsourcing. Polska jest dla nich atrakcyjna ze względu na niższe koszty i dostępność wykształconej kadry. W ubiegłym roku 19 proc. powierzchni biurowej wynajętej na rynkach regionalnych przypadało na podmioty działające w sektorze BPO/SSC.

Na rynku nieruchomości biurowych coraz częściej standardem są też zielone umowy. Takie zapisy obecnie pojawiają się w większości podpisywanych kontraktów, podczas gdy jeszcze w ubiegłym roku były one rzadkością. Dodatkowe klauzule mają zapewnić korzystanie z biura w zrównoważony sposób – pod kątem wyposażenia, użytkowania oraz utrzymania nieruchomości. Dla dewelopera są to bardzo ważne zapisy, ponieważ pytają o nie fundusze zainteresowane kupnem budynków.

Zielone umowy nie są charakterystyczne wyłącznie dla nowych biurowców – stosowne klauzule pojawiają się również w kontraktach najmu starszych budynków. Właściciele, którzy jeszcze ich nie stosują, mogą się na nie zdecydować przy najbliższej okazji. Może nią być renegocjacja lub podpisanie aneksu. Jednocześnie w przypadku starszych obiektów konieczne będą inwestycje (w tym wdrożenie m.in. rozwiązań monitorujących i ograniczających zużycie mediów), a także przeprowadzenie procesów certyfikacji. Poskutkuje to nie tylko lepszą ochroną środowiska, ale też polepszeniem dobrostanu pracowników.

Ostatnie komentarze

Robotyka i automatyzacja w magazynach logistycznych

Robotyka i automatyzacja w magazynach logistycznych

schedule 31 maja 2023

W rozwoju e-commerce magazyny logistyczne odgrywają kluczową w łańcuchu dostaw towarów do klientów. Czas dostaw często stanowi przewagę konkurencyjną, dlatego operatorzy szukają ro ...

Michał Kozdrój, head of Industrial Agency
Knight Frank

Świadectwa charakterystyki energetycznej – centra handlowe mają nowe obowiązki

Świadectwa charakterystyki energetycznej – centra handlowe mają nowe obowiązki

schedule 22 maja 2023

28 kwietnia 2023 r.oku weszła w życie nowelizacja ustawy o charakterystyce energetycznej budynków. Dotychczas obowiązek posiadania świadectwa charakterystyki energetycznej dotyczył ...

Patrycja Chmiel, mecenas
kancelaria prawna Causa Finita

Aranżacja wnętrz drożeje, czynsze muszą rosnąć?

Aranżacja wnętrz drożeje, czynsze muszą rosnąć?

schedule 16 maja 2023

W związku z rosnącymi kosztami dostosowania powierzchni dla najemców biurowych, wynajmujący stoją przed wyzwaniem związanym z coraz niższą opłacalnością biznesu. Obecnie okres zwro ...

Anna Fijałkowska, CEO
TFG Asset Management.

Polacy inwestują za granicą

Polacy inwestują za granicą

schedule 11 maja 2023

Ze statystyk Narodowego Banku Polskiego wynika, że w 2022 roku wartość polskich inwestycji bezpośrednich za granicą wzrosła do 8,3 mld zł wobec 7,0 mld w 2021 roku. Przeszło 18-pro ...

Piotr Kuba, członek zarządu ds. inwestycyjnych
PFR TFI

Fleksy rosną nie tylko w dużych miastach

Fleksy rosną nie tylko w dużych miastach

schedule 09 maja 2023

Elastyczne miejsca pracy rozchodzą się jak świeże bułeczki. Firmy pytają o nie we wszystkich dużych miastach. Ale nie tylko. Chętnych na biura serwisowane nie brakuje również w mni ...

Joanna Bartoszewicz, Starszy Doradca w Dziale Reprezentacji Najemców Biurowych
Newmark Polska

W Polsce mamy 12 proc. pustostanów i deficyt 2 mln mieszkań. Skąd ten paradoks?

W Polsce mamy 12 proc. pustostanów i deficyt 2 mln mieszkań. Skąd ten paradoks?

schedule 25 kwietnia 2023

Deficyt mieszkań w Polsce występuje od wielu lat. Chociaż deweloperzy i inwestorzy indywidualni w ciągu ostatnich 10 lat oddali do użytku 1,8 mln lokali, średnia liczba pokoi przyp ...

Agnieszka Mikulska, ekspert rynku mieszkaniowego
CBRE

Budynki będą zmieniać swoje funkcje

Budynki będą zmieniać swoje funkcje

schedule 21 kwietnia 2023

W ostatnich latach sytuacja gospodarcza i geopolityczna ulega dużym zmianom. To wpływa na rynek nieruchomości i konkretne budynki. Coraz częściej pojawia się potrzeba unowocześnien ...

Joanna Mroczek, szefowa działu doradztwa strategicznego oraz badań i analiz rynku w Europie Środkowej i Wschodniej
CBRE

Inwestycje, stres i kapitał pomostowy

Inwestycje, stres i kapitał pomostowy

schedule 20 kwietnia 2023

Tegoroczne targi MIPIM w Cannes odwiedziło ponad 23 tys. osób z ponad 90 krajów i ponad 2,4 tys. firm. Mimo że były liczne jak w czasach przedcovidowych, a pogoda dopisała, to nie ...

Jacek Wachowicz, CEO
Catella Poland WPP

Branża potrzebuje liderów

Branża potrzebuje liderów

schedule 17 kwietnia 2023

Chociaż dynamika zatrudnienia zmniejszyła się w porównaniu z początkiem 2022 roku, to firmy wciąż szukają analityków inwestycyjnych, którzy pomogą członkom zarządu w podejmowaniu t ...

Krzysztof Butyński, konsultant zarządzającyodpowiadający za rekrutację na rynku nieruchomości i w budownictwie
Michael Page

Najemcy wybierają atrakcyjne budynki, z dostępem do usług oraz modnych miejsc

Najemcy wybierają atrakcyjne budynki, z dostępem do usług oraz modnych miejsc

schedule 14 kwietnia 2023

Najemców biurowych nie stać na pomyłki, ani utratę najlepszych pracowników. Chociaż korporacje są gotowe do rezygnacji z części powierzchni, by ograniczyć wydatki, to jeszcze bardz ...

Anna Szymańska, dyrektor Działu Powierzchni Biurowych
Newmark Polska

Brownfield ma zielone światło

Brownfield ma zielone światło

schedule 11 kwietnia 2023

Coraz mniejsza dostępność ciekawych gruntów inwestycyjnych zachęca deweloperów do szukania okazji wśród działek już zabudowanych. Tylko w 2022 roku na rynek magazynowy trafiło 4,3 ...

Michał Kozdrój, head of Industrial Agency
Knight Frank

Grunt to sprawdzony partner

Grunt to sprawdzony partner

schedule 03 kwietnia 2023

Na rynku mamy wysyp różnych struktur transakcji barterowych i joint venture, zawieranych przez inwestorów i deweloperów z właścicielami gruntów, które przez ostatnie lata rynkowego ...

Bartłomiej Zagrodnik, partner zarządzający
Walter Herz

Kategorie