EN

Europa Środkowo-Wschodnia Ożywienie najwcześniej latem

Rynek inwestycyjny i finansowy
Jak prognozuje Colliers, region Europy Środkowo-Wschodniej odnotuje w 2024 roku trzykrotny wzrost PKB. Motorem wzrostu mają pozostać parki handlowe, a mniejsza podaż nowych powierzchni biurowych pomoże w wypełnieniu pustostanów.

Korzystna dynamika rozwoju regionu Europy Środkowo-Wschodniej jest efektem kilku czynników: od poprawiającej się sytuacji zewnętrznej (strefa euro również ma odnotować odbicie), przez malejącą inflację i stopy procentowe w porównaniu z poziomami z lat 2021-2023, po silny napływ kapitału na inwestycje.

Warto zauważyć, że perspektywy długoterminowe wyglądają jeszcze lepiej. Zgodnie z prognozami MFW2, do 2028 roku kraje Europy Środkowo-Wschodniej, jeśli miałyby być traktowane jako jedna gospodarka, byłyby jedną z 10 największych gospodarek na świecie – tłumaczy Silviu Pop, dyrektor Colliersa ds. badań w regionie Europy Środkowo-Wschodniej i Rumunii.

Inwazja Rosji na Ukrainę oraz przetasowania w stosunkach między Chinami a krajami zachodnimi są powodem do niepokoju i niepewności. W związku z tymi wydarzeniami zmienia się także sytuacja innych krajów, zwłaszcza tych średniej wielkości. Polska i Rumunia są jedynymi państwami z regionu CEE-6, które pasują do tego zestawienia pod względem wielkości, przy czym pozostają zakorzenione w zachodniej strefie wpływów. Położenie geograficzne regionu sprawia jednocześnie, że ma on o wiele większe znaczenie w kontekście zmieniających się stosunków międzynarodowych, co w dłuższej perspektywie powinno być dla niego korzystne. Duże znaczenie dla równowagi geopolitycznej mają wybory, które odbędą się w 2024, nie tylko w niektórych krajach Europy Środkowo-Wschodniej, lecz także w głównych gospodarkach świata, takich jak USA, Indie i Wielka Brytania.

Jak przypomina Colliers, z punktu widzenia gospodarek zachodnich Europa Środkowo-Wschodnia nadal zapewnia atrakcyjne możliwości reshoringu (przenoszenia produkcji z powrotem do kraju macierzystego) i nearshoringu (przenoszenia produkcji do państw sąsiednich), zważywszy na dużą różnicę między produktywnością a kosztami pracy we wszystkich krajach regionu. Zmiany w tym zakresie już zachodzą, a cała Europa Środkowo-Wschodnia odnotowuje, także w 2023, solidny poziom nakładów inwestycyjnych w gospodarce, znacznie powyżej średniej z poprzedniego cyklu. Co więcej, w 2023 roku Czechy, Polska i Rumunia zanotowały rekordowe poziomy akumulacji kapitału brutto. Jak wskazują eksperci Colliersa, wszystko to wskazuje na optymistyczne perspektywy średnioterminowe – dużą liczbę nowych miejsc pracy prowadzącą do wzrostów płac i rosnącej siły nabywczej. Pozytywne oznaki powinny być widoczne już w tym roku.

Spadek inflacji i lepsze perspektywy gospodarcze z pewnością będą w centrum uwagi wielu deweloperów i inwestorów analizujących kraje Europy Środkowo-Wschodniej w poszukiwaniu miejsca na nowe projekty handlowe. W porównaniu z Europą Zachodnią dostępność nowoczesnych obiektów w regionie CEE jest mniejsza, więc zasadne nie jest pytanie „czy”, a raczej „kiedy” ta różnica zostanie zniwelowana. Parki handlowe pozostają motorem napędowym rynku w Europie Środkowo-Wschodniej, ponieważ koszty ich budowy są mniejsze. Takie projekty są też możliwe do realizacji w mniejszych miastach. Spadek inflacji powinien sprzyjać konsumentom pod względem siły nabywczej. Wciąż rozwijać się będą również dyskonty.

Mimo że na horyzoncie widoczna jest perspektywa obniżenia stóp procentowych, to wciąż trzeba mieć na uwadze, że przez wiele następnych lat kredyty pozostaną znacznie droższe niż w latach 2021-2022. Co więcej, w ciągu ostatniego półtora roku wartość kapitału stale spadała, w związku z czym wielu inwestorów czeka na lepszą okazję do zakupu, a sprzedający wolą raczej trzymać swoje aktywa, jeśli to tylko możliwe.

Dlatego też, przynajmniej w I połowie 2024, spodziewamy się kolejnego słabego okresu dla inwestycji w nieruchomości komercyjne w Europie Środkowo-Wschodniej. Mimo to w drugiej części roku powinniśmy zaobserwować pewne nieśmiałe oznaki ożywienia, pod warunkiem, że stopy procentowe w strefie euro i USA spadną, aktywność gospodarcza utrzyma się na przyzwoitym poziomie, a refinansowanie wymusi sprzedaż – zastrzegają eksperci Colliersa.

W większości krajów regionu 2024 rok prawdopodobnie przyniesie gwałtowne spowolnienie podaży nowych biur. W niektórych miastach, np. w stolicach Słowacji i Rumunii, nie powstaną niemal żadne znaczące projekty biurowe. Na razie jest to nadal rynek napędzany w dużej mierze przez najemców, ponieważ wskaźniki pustostanów w stolicach państw Europy Środkowo-Wschodniej (z wyjątkiem Pragi) pozostają dwucyfrowe. Spowolnienie podaży pomoże w zapełnieniu wolnych powierzchni, szczególnie tych w nowoczesnych biurach zgodnych z wymogami ESG, i być może stopniowo przechyli równowagę w kierunku neutralnego rynku do końca 2024 roku.

Wraz z normalizacją kosztów budowy i, w niektórych przypadkach, wzrostem wskaźnika pustostanów od 2022 lub 2023 roku eksperci Colliersa przewidują stabilizację lub przynajmniej wolniejszy wzrost stawek czynszów w Europie Środkowo-Wschodniej. W ciągu ostatnich kilku lat odnotowano bezprecedensowy wzrost czynszów, co zmniejsza ogólną atrakcyjność obszaru. Biorąc jednak pod uwagę dużą lukę między płacami a produktywnością, można przypuszczać, że region nadal będzie prezentował się znacznie lepiej niż jego zachodnioeuropejskie odpowiedniki.

Najemcy, wynajmujący i inwestorzy we wszystkich krajach Europy Środkowo-Wschodniej w coraz większym stopniu koncentrują się na jakości budynków. Przepaść między przestarzałymi a nowoczesnymi, wydajnymi budynkami staje się coraz większa pod względem wielu czynników: od czynszów, przez atrakcyjność dla najemców i wskaźniki obłożenia, po wartości kapitałowe – wylicza Dominika Jędrak, dyrektorka działu doradztwa i badań rynku w Colliersie.

Może to być bodziec do modernizacji starszych budynków, które w efekcie renowacji mogą odzyskać atrakcyjność w oczach najemców. Jednakże zmiany te nadchodzą w złym momencie cyklu gospodarczego, biorąc pod uwagę wysokie stopy procentowe. Wprowadzenie proekologicznych rozwiązań może okazać się także istotne w kontekście finansowania. Banki muszą bowiem uwzględniać nie tylko wartość samego budynku, lecz także to, czy jest on efektywny i gotowy na wyzwania przyszłości.

Specjaliści podkreślają także, że na znaczeniu będzie zyskiwać sztuczna inteligencja. Podczas gdy do tej pory debata wokół AI skupiała się głównie na możliwościach w zakresie uczenia maszynowego, obecnie wkraczamy w sferę zastosowania jej w praktyce. Technologie, takie jak multimodalna sztuczna inteligencja, która może znacznie zwiększyć produktywność, stają się rzeczywistością, podczas gdy inteligentne rozwiązania biurowe, które poprawiają relacje między najemcą a wynajmującym, dojrzewają. Wszystkie te czynniki powinny sprzyjać rozwojowi hybrydowego modelu pracy na rynku biurowym. Przedwczesne jednak okazały się prognozy o końcu modelu stacjonarnej pracy biurowej, gdyż jak zaznaczają eksperci Colliersa – i nie dotyczy to tylko Europy Środkowo-Wschodniej, lecz całego świata – większość firm nadal potrzebuje swoich pracowników w trybie stacjonarnym.

Przystępność cenowa nowych mieszkań może wahać się od całkiem przyzwoitej, w miastach takich jak Bukareszt i Sofia, do bardzo atrakcyjnej w Pradze i Bratysławie. O ile spadek stóp procentowych powinien zwiększyć podaż, o tyle wyzwaniem w regionie pozostają różne kwestie regulacyjne oraz przeszkody legislacyjne (zwłaszcza powolny proces wydawania pozwoleń), co może opóźnić poprawę. W takich warunkach w niektórych częściach Europy Środkowo-Wschodniej popularność powinien nadal zyskiwać segment PRS. Jednak w przypadku Polski i Węgier pewne wyzwania w tym sektorze wynikają z ryzyka walutowego. W krajach, w których obowiązuje euro lub w miarę stabilny system walutowy, jest to albo całkowicie lub prawie nieistotne.

Ostatnie nowości

Rynek inwestycyjny i finansowy

Niemcy Panattoni Park Voerde zmienia właściciela

schedule 19 kwietnia 2024
Opr./edited by ANZ

Panattoni sfinalizowało transakcję sprzedaży w Niemczech. Spółka Clarion Partners Europe nabyła centrum logistyczne w pobliżu Duisburga za 75 mln euro.

Materiał partnera

Polska Excellent Fern w Off Piotrkowska

schedule 04 kwietnia 2024
Eurobuild CEE

Ruszyła intensywna komercjalizacja wielofunkcyjnego budynku Fern powstającego w Off Piotrkowska Center. Nowoczesny budynek, którego realizacja rozpocznie się na przełomie 2024/2025, oferuje 4,7 tys. mkw. powierzchni usługowej i 2,7 tys. mkw. powierzchni biurowej.

ESG

Polska Niskoemisyjny cykl życia u MDC²

schedule 19 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

Analiza cyklu życia przeprowadzona przez PM Services wykazała, że MDC² Park Łódź South redukuje ilość wbudowanego węgla o 49 proc. w porównaniu do średniej krajowej.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Intermarché lubi Zieloną Górę

schedule 19 kwietnia 2024
Opr./edited by ANZ

Sieć supermarketów spożywczych Intermarché otworzyła drugi punkt sprzedaży w Zielonej Górze. Właścicielem sklepu jest Marcin Rusiniak. Sieć zapowiada kolejne otwarcie w mieście jeszcze w maju tego roku.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Castorama jest Smart w Grójcu

schedule 19 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

Castorama otworzyła swój 103. sklep w Polsce. Placówka w kompaktowym koncepcie Smart mieści się w centrum handlowym Dekada, przy ul. Armii Krajowej w Grójcu.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Rzut oka na Supersam

schedule 19 kwietnia 2024
Opr./edited by JC

W katowickim Supersamie swój salon otworzy Kodano Optyk. W jego asortymencie klienci znajdą okulary przeciwsłoneczne i korekcyjne oraz soczewki kontaktowe.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska House w Koronie

schedule 19 kwietnia 2024
Opr./edited by JC

Do grona najemców wrocławskiego centrum handlowego Korona dołączyła marka House. Oferta sieci skierowana jest głównie do młodzieży i obejmuje odzież, obuwie i akcesoria.

ESG

Polska Siłownia dla mózgu

schedule 19 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

Ingka Centres otwiera w zarządzanych przez siebie centrach nowe, interaktywne przestrzenie ‒ Umysłową Siłkę. Siłka oferuje różnorodne aktywności poprawiające sprawność umysłową, by efektywniej przetwarzać i zapamiętywać informacje.

Biura i projekty wielofunkcyjne

Polska Biurowa mapa Krakowa

schedule 19 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

Całkowite zasoby powierzchni biurowej w Krakowie na koniec 2023 roku wynosiły 1,75 mln mkw., z czego 1,45 mln mkw. to budynki klasy A, 288 tys. mkw. budynków klasy B oraz 10 tys. mkw. budynków klasy C - wynika z raportu Brookfield Partners ,,Office Market Pulse”.

Biura i projekty wielofunkcyjne

Czechy Biurowiec wśród zieleni

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by ANZ

Grupa Passerinvest oddała do użytku biurowiec Roztyly Plaza. Obiekt znajduje się w dzielnicy Praga 11, tuż obok stacji metra Roztyly C. To pierwszy nowo otwarty budynek biurowy w Pradze w 2024 roku.

Biura i projekty wielofunkcyjne

Polska Więcej pustostanów we Wrocławiu

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

Według raportu firmy doradczej Brookfield Partners całkowite zasoby powierzchni biurowej we Wrocławiu na koniec 2023 roku wynosiły 1,49 mln mkw., z czego 1,15 mln mkw. to budynki klasy A, 331 tys. mkw. – budynki klasy B, a 12 tys. mkw. to obiekty klasy C.

Rynek inwestycyjny i finansowy

Estonia Fundusz z mniejszym portfelem

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

East Capital Real Estate sfinalizował sprzedaż dwóch nieruchomości z portfela funduszu East Capital Baltic Property - budynku produkcyjnego w Maardu i obiektu handlowego Jewe Mööblimaja w Jõhvi.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Kolejne miasto na Karuzeli

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by JC

Karuzela Świebodzin powitała pierwszych klientów. Na łącznej powierzchni 15 tys. mkw. znajduje się blisko 20 sklepów, w większości należących do sieci debiutujących w mieście.

Powierzchnie magazynowe i produkcyjne

Niemcy Wybudują spekulacyjnie pod Kolonią

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

Blackbrook w ramach joint venture z Trammel Crow Company zrealizuje spekulacyjny projekt logistyczny w Kerpen w rejonie Ren-Ruhra. Inwestycja będzie się składać z dwóch budynków o łącznej powierzchni 28 tys. mkw.

Rynek mieszkaniowy

Polska Reymont w Przystani

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

Archicom rozpoczyna sprzedaż I etapu inwestycji Przystań Reymonta. Osiedle powstaje blisko centrum Wrocławia, nad brzegiem Odry i z widokiem na tereny zielone.

ESG

Polska Kreo sięga po BREEAM Outstanding

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

Kreo, krakowski projekt Ghelamco, uzyskał certyfikację BREEAM na poziomie Outstanding. Biurowiec ma również precertyfikat WELL i Green Building Standard, jest także w procesie certyfikacji Smart Score, Wired Score oraz „Obiekt bez barier”.

Budownictwo

Polska Wmurowali kamień pod cyberpoligon

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

Na terenie Wydziału Cybernetyki Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie wmurowano kamień węgielny pod budowę Centrum Innowacji i Cyberbezpieczeństwa WAT. Kontrakt generalnego wykonawcy, firmy Unibep ma wartość około 163 mln zł netto.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Słodko w Manufakturze

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by ANZ

Do grona najemców w łódzkiej Manufakturze dołączyła sieć Candy Pop, oferująca słodycze, napoje i przekąski z całego świata. To czwarty w Polsce i pierwszy w łódzkim regionie sklep marki.

Grunty inwestycyjne

Niemcy Kupili działkę do pary

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by JC

Garbe Industrial Real Estate kupiło kolejną działkę w niemieckim Rüdenhausen. Hamburski deweloper planuje na tym terenie budowę centrum logistycznego o łącznej powierzchni około 19,2 tys. mkw.

Rynek inwestycyjny i finansowy

Rumunia Mieszkania, biura i hotele

schedule 18 kwietnia 2024
Opr./edited by MR

One United Properties przedstawiło swoją strategię na najbliższe lata. W planach do 2030 roku jest potrojenie oferty mieszkaniowej, rozwijanie działalności w sektorze komercyjnym i budowa hoteli w Bukareszcie we współpracy z globalnymi markami.

Najnowsze w Rynek inwestycyjny i finansowy

schedule 19 kwietnia 2024

Panattoni Park Voerde zmienia właściciela

Panattoni sfinalizowało transakcję sprzedaży w Niemczech. Spółka Clarion Partners Europe nabyła centrum logistyczne w pobliżu Duisburga za 75 mln euro.

schedule 18 kwietnia 2024

Fundusz z mniejszym portfelem

East Capital Real Estate sfinalizował sprzedaż dwóch nieruchomości z portfela funduszu East Capital Baltic Property - budynku produkcyjnego w Maardu i obiektu handlowego Jewe Mööblimaja w Jõhvi.

schedule 18 kwietnia 2024

Mieszkania, biura i hotele

One United Properties przedstawiło swoją strategię na najbliższe lata. W planach do 2030 roku jest potrojenie oferty mieszkaniowej, rozwijanie działalności w sektorze komercyjnym i budowa hoteli w Bukareszcie we współpracy z globalnymi markami.

schedule 18 kwietnia 2024

Półtora miliarda euro na przejęcia w Polsce

Baltisse i Straco Real Estate przejmują pakiet większościowy w firmie deweloperskiej Speedwell i wchodzą na rynek nieruchomości w Polsce. W najbliższych latach Speedwell chce wydać na przejęcia w Polsce co najmniej 1,5 mld euro. 

schedule 17 kwietnia 2024

Katowice z potencjałem biznesowym

Ponad połowa badanych pracowników z Katowic stwierdza, że ich firma w ciągu trzech najbliższych lat będzie inwestowała w rozwój kapitału ludzkiego – wynika z raportu BEAS. Katowice to nie tylko około 280 tys. mieszkańców, ale też serce Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

schedule 17 kwietnia 2024

Inwestują prywatne miliardy

Według globalnego raportu "The Wealth Report" firmy Knight Frank, w 2023 roku prywatni inwestorzy trzeci rok z rzędu pozostali najaktywniejszymi nabywcami globalnych nieruchomości komercyjnych.

schedule 16 kwietnia 2024

Glinianka zmienia właściciela

Park handlowy Glinianka został sprzedany izraelskiej spółce CEE-Big Europe. Podwarszawski obiekt należał do tej pory do Redkom Development.

schedule 11 kwietnia 2024

Zielone miliony dla Olivii Star

Olivia Star otrzymała kredyt Green Loan, od trzech dotychczasowych kredytodawców – konsorcjum tworzone przez Santander Bank Polska, BNP Paribas Bank Polska i Bank Millennium.

schedule 10 kwietnia 2024

Kąpiel i zakupy w Europie Centralnej

Mitiska REIM sprzedała działki o powierzchni 6,7 ha firmie Momentum Leisure. Teren zostanie wykorzystany pod budowę parku rozrywki i aquaparku. Inwestycja będzie częścią centrum handlowego Europa Centralna i poszerzy jego ofertę 

schedule 09 kwietnia 2024

Laury dla Wrocławia

Wrocław zajął drugie miejsce w najnowszym rankingu potencjału inwestycyjnego polskich miast BEAS. Stolica Dolnego Śląska uzyskała w badaniu ocenę 7,9/10.

schedule 08 kwietnia 2024

Miliard z kawałkiem na centra danych

Atman zawarł umowę na finansowanie rozbudowy obiektów centrów danych na kwotę 1,35 mld zł. Kredyt przeznaczony jest głównie na budowę nowego kampusu Waw-3 w Duchnicach pod Warszawą, ale także na rozbudowę istniejących obiektów kolokacyjnych firmy.

schedule 08 kwietnia 2024

Dodatkowy kredyt dla Hillwooda

Hillwood podwyższył kredyt w Banku Millennium do 29 mln euro na realizację budowy II fazy projektu Park Hillwood Zgierz I.

schedule 03 kwietnia 2024

Grójecka 5 kupiona i przechrzczona

Solida Capital kupiła biurowiec Grójecka 5 w Warszawie. Budynek ma około 11,5 tys. mkw. powierzchni najmu. W planach jest modernizacja obiektu i jego repozycjonowanie pod nową nazwą G5 Prime Offices.

schedule 03 kwietnia 2024

Zielony kredyt dla Galerii Młociny

EPP i Echo Investment pozyskały 145,2 mln euro kredytu na refinansowanie Galerii Młociny w Warszawie. Jako organizatorzy nowej linii kredytowej działały Erste Bank Group, Rand Merchant Bank, oddział FirstRand Bank Limited oraz Santander Bank Polska.

schedule 03 kwietnia 2024

Kredyt dla Dobrzykowic

Hillwood Polska podpisał z mBankiem umowę kredytową o wartości ponad 28,40 mln euro na budowę hali magazynowej w Dobrzykowicach pod Wrocławiem. Budynek będzie częścią projektu Hillwood Wrocław East realizowanego wspólnie z LCube.

schedule 03 kwietnia 2024

Alior włączył światło

Panattoni uzyskało finansowanie na realizację fabryki dla firmy Trilux w Świdniku. Kredytu w wysokości 18,3 mln euro udzielił Alior Bank. 

schedule 03 kwietnia 2024

CPI sprzedaje udziały w hotelach

Grupa CPI Property sprzedała 50 proc. udziałów w spółce zależnej, która jest właścicielem ośmiu nieruchomości hotelowych w Czechach, firmie Best Hotel Properties z siedzibą w Bratysławie. Firmy podpisały również umowę joint venture na dalsze zarządzanie hotelami.

schedule 03 kwietnia 2024

WDP przejmuje Expo Market Doraly

ARA Europe i rumuński inwestor Gheorghe Iaciu sprzedali centrum handlowe Expo Market Doraly w Afumați na północno-wschodnich obrzeżach Bukaresztu. Nabywcą jest belgijska grupa WDP. Kwoty transakcji nie ujawniono.

schedule 03 kwietnia 2024

Połowa Lipowego Office Parku dla studentów

Węgierska grupa Futureal Investment Partners sprzedała za nieujawnioną kwotę dwa budynki kompleksu Lipowy Office Park w Warszawie. Kupujący to fundusz 1AM CEE Student Housing Fund, zarządzany przez litewską spółkę 1 Asset Management.

schedule 02 kwietnia 2024

Rekordowa Develia

Develia w 2023 roku osiągnęła 275,4 mln zł zysku netto, co oznacza wzrost w stosunku do 2022 roku o 44,4 mln zł. Grupa rozwija działalność w sektorze mieszkaniowym i planuje zwiększyć zaangażowanie w obszarze PRS.

Wydanie 4 (287) kwiecień 2024

Ostatnie komentarze

Kategorie