Europa Zmiany systemowe pilnie potrzebne

Najnowsza mapa i raport "C Change for Housing" wskazują 12 kluczowych obszarów, w których poprawa może realnie zwiększyć dostępność mieszkań i przyspieszyć modernizację obecnego zasobu. Europa mierzy się jednocześnie z wysokimi kosztami życia i starzejącymi się budynkami, które zużywają dużo energii. Według ULI główny problem nie leży w braku dobrych pomysłów, lecz w tym, że system działa wolno, niespójnie i często w sposób rozproszony. Dotyczy to planowania, uzgodnień, modeli finansowania, kompetencji, a także przyjmowania nowych technologii.

Nowa mapa ULI pokazuje, gdzie konkretnie trzeba przyspieszyć. Wskazuje m.in. na zbyt skomplikowane procesy planistyczne, brak wspólnych standardów dotyczących emisji, trudności w finansowaniu modernizacji, niewykorzystane grunty publiczne, brak współpracy między miastami, inwestorami i sektorem społecznym oraz niedobory kadr technicznych potrzebnych do przeprowadzenia masowych renowacji.

W całej Europie miliony osób zmagają się dziś z wysokimi czynszami i kosztami energii, a starzejące się, nieefektywne budynki odpowiadają za znaczną część emisji. To realny ciężar zarówno dla gospodarstw domowych, jak i dla środowiska. Dlatego tak ważne jest, że widzimy coraz więcej inicjatyw, które już teraz przyczyniają się do tworzenia bardziej efektywnych, niskoemisyjnych i dostępnych cenowo mieszkań. Wciąż jednak są to działania prowadzone na małą skalę. Jeśli chcemy prawdziwej zmiany, potrzebujemy współpracy samorządów, inwestorów, operatorów, organizacji społecznych i branży budowlanej. Tylko wspólne działania pozwolą nam skalować to, co już działa, unikać powielania wysiłków i zbudować nowy standard – taki, w którym mieszkania dostępne cenowo i niskoemisyjne staną się elementem codziennej rzeczywistości, a nie wyjątkiem – mówi Sophie Chick, wiceprezeska ds. ESG w ULI Europe.

Raport wskazuje obszary, które mogą przynieść największy efekt. Najważniejsze z nich to lepsze planowanie i wykorzystanie gruntów, ujednolicenie definicji i pomiarów emisji, nowe modele finansowania modernizacji, wzmocnienie współpracy publiczno-prywatnej, szerokie wdrażanie niskoemisyjnych technologii oraz inwestowanie w kompetencje branży. ULI podkreśla, że to właśnie w tych miejscach można najszybciej zwiększyć dostępność mieszkań, ograniczyć koszty ich utrzymania i poprawić efektywność energetyczną budynków.

W całej Europie istnieją świetne przykłady lokalnych inicjatyw, ale bez podejścia systemowego nie osiągniemy skali. Nasze narzędzia pokazują, gdzie działania przynoszą największy efekt i jak można je powtarzać w kolejnych miastach. To, co prezentujemy w ramach C Change for Housing, to nie tylko raport, ale wspólny punkt odniesienia dla całej branży. Mapa systemowa pokazuje precyzyjnie, gdzie w Europie pojawiają się największe blokady, a gdzie działania mogą dać najszybszy i najbardziej widoczny efekt. Dla rynku to bardzo ważny moment: przechodzimy z etapu diagnozy do etapu rozwiązań. W kolejnej fazie będziemy pracować bezpośrednio z partnerami, żeby testować konkretne modele, narzędzia i technologie, a następnie pomagać w ich skalowaniu. To niezbędne nie tylko po to, aby osiągnąć cele klimatyczne, ale także po to, by budować bardziej odporne, sprawiedliwe i przyjazne do życia miasta. Dostępne cenowo, niskoemisyjne mieszkania powinny stać się europejskim standardem – i właśnie o to w tym programie chodzi – tłumaczy Emily Hallworth, managerka programu C Change for Housing.

Polski rynek mierzy się z podobnymi wyzwaniami – wysokimi kosztami, rosnącym zapotrzebowaniem na mieszkania i dużą potrzebą modernizacji zasobu mieszkaniowego. Według ULI narzędzia przedstawione w raporcie mogą realnie pomóc polskim miastom planować i realizować inwestycje bardziej skutecznie.

Z polskiej perspektywy ten raport jest szczególnie cenny, bo porządkuje to, o czym od lat mówimy w branży: że dostępność mieszkań nie zależy wyłącznie od liczby nowych projektów, ale od sprawności całego systemu – od infrastruktury i planowania, po zdolność do modernizowania istniejącego zasobu. Nowością jest to, że ULI pokazuje te zależności w sposób uporządkowany i praktyczny. Dzięki temu miasta i inwestorzy mogą precyzyjnie zobaczyć, gdzie rzeczywiście tracimy czas i pieniądze, a gdzie stosunkowo niewielkie usprawnienia mogą odblokować rozwój. W Polsce mamy duży potencjał w obszarze renowacji i ponownego wykorzystania zasobu – i ten raport daje konkretne wskazówki, jak to zrobić mądrzej i szybciej. Dlatego zachęcam zarówno polskie miasta, instytucje publiczne i firmy prywatne, aby włączyły się w program C Change for Housing. To szansa na wspólne testowanie rozwiązań, które mogą skrócić procesy, obniżyć koszty i szybciej oferować mieszkańcom dostępne cenowo i energooszczędne lokale. Im więcej polskich podmiotów dołączy do tej inicjatywy, tym szybciej będziemy w stanie przełożyć rekomendacje na konkretne działania – zauważa Marcin Juszczyk, przewodniczący ULI Poland.

ULI otwiera szeroki nabór partnerów, którzy chcą zaangażować się w dalsze etapy programu C Change for Housing. Zaproszenie skierowane jest do samorządów i jednostek miejskich odpowiedzialnych za planowanie i politykę mieszkaniową, inwestorów i instytucji finansowych, deweloperów i firm budowlanych, organizacji społecznych oraz instytucji non-profit, a także firm technologicznych i organizacji wspierających transformację energetyczną. W najbliższych miesiącach powstaną grupy robocze, warsztaty eksperckie oraz pilotaże, które będą testować konkretne rozwiązania – od modeli finansowania, modernizacji, przez innowacyjne technologie, po nowe standardy planowania i pomiaru emisji. ULI zaznacza, że partnerzy mogą włączyć się na różnych etapach, a program jest projektowany jako platforma współtworzenia, nie jako jednostronny raport.

Opracowanie nowych narzędzi powstało przy wsparciu globalnej firmy doradczej Arup, zespołu konsultantów z Dark Matter Labs, komitetu sterującego programu C Change for Housing oraz zespołu projektowego ULI. Program C Change for Housing jest finansowany dzięki wsparciu Laudes Foundation.