EN

Nie ma powrotu do wczorajszego biura

W czasach niepewności jedno jest pewne – skala wpływu pandemii COVID-19 będzie zależała od tego, jak długo gospodarka będzie wychodziła z recesji. Rynek nieruchomości już w piewrszym kwartale odczuł skutki "zamrożenia" gospodarki, choć w niewielkim stopniu. Najbliższe kwartały zweryfikują obraz rynku. W najnowszym raporcie eksperci Knight Frank zastanawiają się, jak będzie wyglądał sektor biurowy po pandemii i analizują czynniki wpływające na poszczególne grupy jego uczestników: najemców, właścicieli obiektów biurowych oraz deweloperów.

Umowy z elastycznymi warunkami na celowniku najemców

Po pierwszym szoku związanym z przestawieniem się z tradycyjnego trybu pracy na pracę zdalną oraz wzrostem niepewności w wielu sektorach gospodarki, najemcy rozpoczęli poszukiwania dogodnych rozwiązań, które wpłynęłyby na zachowanie stabilności finansowej firmy oraz takich, które sprawdzą się w nowej rzeczywistości po pandemii. Redukcja zatrudnienia oraz wprowadzenie na stałe "home office" w przypadku niektórych pracowników prawdopodobnie wpłyną w najbliższej przyszłości na zrewidowanie zapotrzebowania na powierzchnię biurową. Część najemców może w krótkim okresie zdecydować się na podnajem zajmowanej powierzchni lub renegocjacje podpisanej umowy typu prelease pod kątem wielkości powierzchni najmu, jak i warunków finansowych.
W dłuższej perspektywie zakładamy, że najemcy będą preferowali elastyczne umowy najmu np. pod względem ich długości czy możliwości wprowadzenia "zapasowych" przestrzeni. Możemy również spodziewać się wprowadzenia zmian w aranżacji przestrzeni biurowych poprzez zwiększenie powierzchni przypadającej na pracownika, wstawienia większych biurek czy podwyższenia przegród biurkowych. Prawdopodobnie wielu najemców rozważy wprowadzenie modelu typu "activity-based workplaces", zakładającego podział przestrzeni biurowej na kilka obszarów, z których pracownicy wybierają najbardziej odpowiadający ich potrzebom, np. praca zespołowa, praca indywidualna, tele- i wideokonferencje.

Dylemat właścicieli – balans pomiędzy utrzymaniem płynności i najemców

W krótkiej perspektywie wielu właścicieli budynków biurowych odczuje negatywne skutki pandemii. Wielu najemców powierzchni biurowych zaczyna zwracać się do wynajmujących z prośbą o obniżenie zobowiązań czynszowych lub o udzielenie okresów bezczynszowych w związku z ograniczeniem działalności. Można oczekiwać, że obecna sytuacja na rynku wymusi na właścicielach budynków konieczność uelastycznienia swojej postawy w zakresie długości trwania umów, zachęt w postaci dopłaty do kosztów aranżacji czy okresów bezczynszowych, zarówno w przypadku negocjacji nowych umów, jak i renegocjacji istniejących. Zapewne rozszerzone i doprecyzowane zostaną ustalenia dotyczące np. skutków działania tzw. siły wyższej (force majeure) czy aspektów związanych z ewentualnym wystąpieniem nagłych przerw w działaniu firmy wynikłych ze zdarzeń losowych, czyli warunków, które do tej pory uważano za czysto teoretyczne.
W najbliższej przyszłości niewykluczone również jest wprowadzenie kultury miejsca pracy, która ogranicza, a docelowo eliminuje tzw. prezenteizm pracowników, polegający na obecności w pracy mimo choroby z obawy przed negatywnymi konsekwencjami wyciąganymi przez pracodawcę w przypadku niestawienia się w biurze. Po doświadczeniach związanych z pandemią, dużą wagę będzie się przywiązywać do jakości powietrza w budynkach, której zagwarantowanie wiązać się będzie z poniesieniem dodatkowych kosztów, aby zapewnić wydajność systemu wentylacji czy klimatyzacji na najwyższym poziomie. Niewykluczone, że w przyszłości właściciele będą zmuszeni do posiadania np. certyfikatów czystości.

Bolączki deweloperów – opóźnienia dostaw i niedobór rąk do pracy

Sektor budowlany nie został dotychczas objęty obostrzeniami, dlatego większość budów jest kontynuowana. Niemniej jednak w związku ze spowolnieniem wydawania pozwoleń opóźnić się może realizacja niektórych projektów. Ponadto w najbliższym czasie deweloperzy mogą się mierzyć z problemami związanymi z dostępnością materiałów budowlanych, spowodowanych naruszeniem płynności łańcucha dostaw z zagranicy. W związku z powrotem do domu części ukraińskich pracowników i absencjami pracowników, którzy pozostają w domach, aby opiekować się dziećmi w czasie zamknięcia szkół, odczuwane są również braki kadrowe. Gdyby ten scenariusz się nasilił, można oczekiwać opóźnień w terminach rozpoczęcia budów.

Ostatnie komentarze

Obiekty magazynowe – jak przygotować się do przeprowadzki

Obiekty magazynowe – jak przygotować się do przeprowadzki

schedule 10 lipca 2020

Proces przeprowadzki do nowej lokalizacji logistycznej wymaga odpowiedniego przygotowania już od samego początku. O czym pamiętać, by dobór nowego miejsca, negocjacje umowy najmu o ...

Ryszard Gwóźdź, menedżer ds. technicznych , Dział Powierzchni Przemysłowych i Logistycznych
Cushman & Wakefield

Rekordowe zakupy mieszkań

Rekordowe zakupy mieszkań

schedule 06 lipca 2020

5,7 mld zł - tyle Polacy wydali na zakup mieszkań w dużych miastach w ciągu pierwszych trzech miesięcy tego roku - wynika z najnowszych danych NBP. Co więcej, mowa jest tu tylko o ...

Bartosz Turek, główny analityk
HRE Investments

Well-being – spojrzenie całościowe

Well-being – spojrzenie całościowe

schedule 02 lipca 2020

Well-being już od kilku lat uznawany jest za jeden z niezbędnych elementów budowania wizerunku pracodawcy. Pandemia COVID-19 jeszcze bardziej nasiliła trend skupienia na dbaniu o z ...

Dorota Osiecka, dyrektor Działu Workplace Innovation
Colliers International

Warto inwestować w parki magazynowe i retail parki

Warto inwestować w parki magazynowe i retail parki

schedule 26 czerwca 2020

Niespodzianka, jaką przygotował nam rok 2020 z pewnością zmieni bardzo dużo w naszej rzeczywistości. Jak ciężko zmiany odchorować będzie musiał rynek nieruchomości, pokażą najbliżs ...

Agata Karolina Lasota, dyrektor zarządzająca
LBC Invest

175 zetabajtów danych

175 zetabajtów danych

schedule 25 czerwca 2020

Co kilka, kilkanaście lat mamy do czynienia z globalnym wydarzeniem, które swoją skalą wpływa na społeczeństwo, powodując znaczące zmiany w naszym nastawieniu i kształtując najmłod ...

Renata Hartle, manager ds. flex office i rozwiązań technologicznych
Colliers International

Widać już odbicie w mieszkaniówce

Widać już odbicie w mieszkaniówce

schedule 23 czerwca 2020

Kwiecień był póki co miesiącem najmocniejszego hamowania nowych inwestycji mieszkaniowych. Winne były ogólna niepewność, zamknięte urzędy i nakaz siedzenia w domach. Maj przyniósł ...

Bartosz Turek, główny analityk
HRE Investments

Rynek nieruchomości wraca na właściwe tory, chociaż niepewności wciąż jest wiele

Rynek nieruchomości wraca na właściwe tory, chociaż niepewności wciąż jest wiele

schedule 16 czerwca 2020

Rynek nieruchomości komercyjnych jest obecnie w stanie wyczekiwania. Obserwujemy sytuację na rynkach globalnych, możliwości najemców do utrzymania tempa rozwoju oraz zainteresowani ...

Piotr Kaszyński, partner zarządzający
Cresa Polska

Najtaniej, ale dużo trudniej

Najtaniej, ale dużo trudniej

schedule 10 czerwca 2020

Wraz z kolejnymi cięciami stóp procentowych oprocentowanie kredytów mieszkaniowych wyznaczało kolejne historyczne minima. Dziś można pożyczyć pieniądze na mieszkanie z oprocentowan ...

Bartosz Turek, główny analityk
HRE Investments

W trakcie długiego weekendu hotele znowu będą pełne

W trakcie długiego weekendu hotele znowu będą pełne

schedule 05 czerwca 2020

Zdejmowanie ograniczeń z gospodarki skutkuje szybkim powrotem Polaków do najpopularniejszych rodzimych kurortów. Trudno się temu dziwić po długich tygodniach siedzenia w domach. Do ...

Bartosz Turek, główny analityk
HRE Investments

Kup sobie Biedronkę

Kup sobie Biedronkę

schedule 29 maja 2020

Jak pokazuje ostatni raport Cambridge University z 2018 roku, globalny sektor alternatywnych finansów zapewnił 304,5 mld dolarów wolumenu transakcji i nabiera znaczenia na rynku fi ...

Marcin Pabijanek, prezes
Social.Estate

Epidemia wyhamowała wzrost cen mieszkań

Epidemia wyhamowała wzrost cen mieszkań

schedule 28 maja 2020

Mimo zatrzymania szybkiego wzrostu cen mieszkań, z którym mieliśmy do czynienia jeszcze na początku roku, nie widać poważnych przecen. Barierami dla nich są m.in. bezprecedensowa s ...

Bartosz Turek, główny analityk
HRE Investments

Quo Vadis branżo budowlana?

Quo Vadis branżo budowlana?

schedule 25 maja 2020

Luka w podaży nowych kontraktów, rewizja w już istniejących planach inwestycyjnych i to, czego najbardziej obawiają się firmy budowlane – czyli ciągła praca w nieznanych waru ...

Michał Małaszyński, Członek zarządu
APP-Projekt

Kategorie