EN

Polska Logistyka wolniej, ale do przodu

Rynek inwestycyjny i finansowy
W I kwartale 2022 roku wolumen transakcji inwestycyjnych na polskim rynku powierzchni przemysłowo-logistycznych wyniósł 191 mln euro. Jak wynika z raportu 7R i Colliers „Branża logistyczno-przemysłowa. Kierunki rozwoju z perspektywy 2022 roku", choć obecna sytuacja gospodarcza oraz geopolityczna stawiają przed branżą logistyczną kolejne wyzwania, to w dłuższej perspektywie nie spowoduje to większych zmian pod względem wolumenu popytu i podaży. Tempo wzrostu tej części rynku może jednak być niższe niż w poprzednich latach.

W przeciwieństwie do wielu innych sektorów gospodarki, pandemia okazała się być jednym z kluczowych czynników napędzających rozwój całej branży magazynowej w 2021 roku. Stało się tak m.in. za sprawą wzrostu zapotrzebowania na usługi kurierskie i logistyczne, które wymagały zbudowania odpowiedniego zaplecza. Na wzmożony popyt bardzo szybko zareagowali deweloperzy, którzy dzięki dużym zasobom banków ziemi mogli niemalże od ręki rozpocząć realizację nowych obiektów, a także na bieżąco odpowiadać na rosnące potrzeby rynku.

Sytuacja, jaką obserwowaliśmy w 2021 roku miała charakter bezprecedensowy pod wieloma względami. Pandemia przyspieszyła wiele procesów, które w normalnych warunkach zajęłyby dużo więcej czasu, w tym choćby transformację cyfrową. Uświadomiła również wrażliwość łańcuchów dostaw i sprawiła, że coraz więcej firm decyduje się na ich skracanie. Dużą niepewność na rynku wywołuje wojna w Ukrainie. Ekonomiczne skutki tych wydarzeń są trudne do przewidzenia, ale w dłuższej perspektywie możemy spodziewać się kilku istotnych zmian w kontekście rynku powierzchni magazynowych. Uniezależnienie energetyczne od Rosji z pewnością da nowy impuls do rozwoju czystej energii w Europie, a to może się przełożyć na wzrost znaczenia zrównoważonego budownictwa przemysłowego. Z drugiej strony nieuchronny wzrost czynszów zwróci jeszcze większą uwagę na optymalizację kosztów eksploatacji, a także znaczenie rozwiązań proptech w tym zakresie – zauważa Tomasz Lubowiecki, założyciel i prezes zarządu 7R.

Jak wynika z danych Colliersa, całkowita podaż nowoczesnej powierzchni magazynowej w Polsce na koniec I kwartału 2022 roku wyniosła ponad 25 mln mkw. Deweloperzy oddali w tym czasie do użytku niemal 1,3 mln mkw., co było najwyższym jak dotąd wynikiem w historii polskiego rynku powierzchni przemysłowych i logistycznych. Miniony kwartał upłynął również pod znakiem rekordowego wolumenu powierzchni w budowie. Pod koniec marca 2022 roku wyniósł on 4,8 mln mkw. O tym, czy dynamika wzrostu rynku w całym 2022 roku będzie zbliżona do tej z roku ubiegłego zadecyduje wiele czynników. Wśród nich bez wątpienia najważniejszym pozostaje kwestia potencjalnej eskalacji wojny w Ukrainie.

Znaczny wzrost kosztów budów był widoczny już od początku pandemii, jednak wojna w Ukrainie przyspieszyła ten proces. W dłuższej perspektywie możemy zatem spodziewać się podwyżek bazowych oraz efektywnych stawek czynszów, które podyktowane są m.in. wyższymi cenami surowców, a także rosnącymi kosztami eksploatacyjnymi i cenami nośników energii. To z kolei może rzutować na zmiany w warunkach najmu, bo deweloperzy, aby zabezpieczyć przyszłe przychody, będą mniej skłonni do oferowania umów długoterminowych (np. na 15 lat) oraz najmu na krótkie okresy. Warto jednak zwrócić uwagę, że choć czynsze będą wzrastać to nadal pozostaną one konkurencyjne względem rynków zachodnich – tłumaczy Maciej Chmielewski, Senior Partner, Dyrektor Działu Powierzchni Logistycznych i Przemysłowych w Colliersie.

Jak twierdzą autorzy raportu, ograniczona dostępność materiałów budowlanych i wyższe koszty stałe prowadzenia inwestycji to duże wyzwanie zarówno dla deweloperów powierzchni magazynowych, jak i ich najemców. Zwracają też uwagę na deficyt pracowników w sektorze budowlanym i logistycznym, spośród których obywatele Ukrainy stanowili jak dotąd znaczną część zatrudnionych. W związku z odpływem blisko miliona osób, które wyjechały z Polski do Ukrainy, branża przed sobą poważne wyzwanie, aby wypełnić tę lukę. W innym przypadku będziemy mieli do czynienia z poważnymi utrudnieniami, a to z kolei przełoży się na opóźnienia w harmonogramach realizacji poszczególnych inwestycji i spowolnienie przyrostu nowej powierzchni magazynowej i logistycznej.

Z danych zebranych w raporcie 7R i Colliers wynika, że rynek inwestycyjny w Polsce w 2021 roku odnotował kolejny skok w kontekście projektów logistyczno-przemysłowych, które stanowiły blisko 50 proc. zaangażowanego kapitału – około 3 mld euro. Stopy kapitalizacji w tym sektorze w ciągu ostatniego roku uległy kompresji o kolejne 120 p.b. Oznacza to rekordowo niski poziom: 4,3 proc. dla najlepszych obiektów typu multi-tenant oraz około 4 proc. w przypadku dużych, nowych nieruchomości wynajętych pojedynczym najemcom o dobrej reputacji na okres powyżej 10 lat.

W I kwartale 2022 roku wolumen transakcji inwestycyjnych na rynku powierzchni przemysłowo-logistycznych wyniósł 191 mln euro. Pod względem wysokości stóp kapitalizacji nie odnotowano znacznych różnic pomiędzy początkiem roku 2022 a rokiem 2021. Do końca 2021 panował trend na obniżanie się stóp kapitalizacji, a końcówka I kwartału 2022 przyniosła odwrócenie tego trendu, spowodowane m.in. presją inflacyjną.

Zmiany geopolityczne za naszą wschodnią granicą wywołały oczywisty szok na rynkach kapitałowych. W początkowej fazie zarządzający funduszami skupili się na rozpoczętych już procesach i ocenie wpływu tychże skutków na dochodowość, stabilność i płynność nabywanych aktywów. Jednocześnie do wszystkich nowych procesów inwestycyjnych zastosowali strategię „wait&see”. Ważnym aspektem, który wpływał na siłę i długość tej strategii, było jednak źródło pochodzenia kapitału. Kapitał pochodzenia europejskiego doskonale rozumiał, co oznacza dla polskiego rynku nieruchomości bycie członkiem Unii Europejskiej i aktywnym partnerem NATO, co wpłynęło na szybkie nakreślenie potencjalnych scenariuszy, z których większość była pozytywna dla rynku nieruchomości magazynowych i wpłynęła na decyzje o aktywnym uczestniczeniu również w nowych procesach zakupu nieruchomości. Kapitał amerykański w początkowej fazie cechował się większą ostrożnością, obecnie również wraca szukając interesujących, pewnych projektów. Warto zwrócić uwagę, że stopy kapitalizacji dla nowych procesów pozostają bardzo konkurencyjne – mówi Łukasz Jachna, członek zarządu 7R, Chief Capital Markets Officer.

Poza ograniczoną dostępnością nowych źródeł surowców energetycznych oraz materiałów budowlanych, również niestabilność finansowa, a także wysoki poziom inflacji to czynniki, które raport wymienia jako istotne w kontekście potencjalnego, czasowego spadku atrakcyjności inwestycyjnej polskiego rynku powierzchni przemysłowo-logistycznych. Jednak eksperci obu firm wskazują także szanse na dalszy rozwój branży, m.in. w postaci zwiększonego zainteresowania inwestycjami wśród podmiotów ze wschodu Europy, stopniowy przyrost siły roboczej, umożliwiający budowę nowych obiektów w coraz większej liczbie lokalizacji czy rozwój mniejszych rynków logistycznych, które dotąd cechował najwyższy poziom pustostanów i dostępnych zasobów magazynowych.

O tym, które z powyższych aspektów zyskają w najbliższym czasie na znaczeniu, w dużej mierze zdecyduje jednak scenariusz, jaki będzie towarzyszył wydarzeniom w Ukrainie, a wraz z nim skala działań wojennych prowadzonych w tym kraju. Jak wynika z analizy makroekonomicznej prof. Witolda Orłowskiego, przygotowanej na potrzeby raportu, wariant optymistyczny zakłada stopniową stabilizację cen surowców i normalizację sytuacji w kontekście aktywności deweloperskiej oraz klimatu inwestycyjnego dla Polski.

Ostatnie nowości

Rynek mieszkaniowy

Polska Zamieszkać nad Katowicami

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by MR

Atal rozpoczął sprzedaż mieszkań w katowickim zespole trzech apartamentowców Atal Olimpijska. Najwyższy będzie miał 36 kondygnacji i wysokość 128 metrów. Na jego dachu znajdzie się taras widokowy.

Rynek inwestycyjny i finansowy

Polska Raportują dla inwestorów

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by AKL

JLL Polska wraz z partnerami: Polską Agencją Inwestycji i Handlu, Hays oraz Alto zaprezentowały raport: „Made in Poland” – kompendium wiedzy dla inwestorów z zagranicy o wsparciu instytucjonalnym w Polsce, kwestiach prawnych i podatkowych z analizą rynku nieruchomości, sektora produkcyjnego oraz rynku pracy. Celem raportu jest dostarczenie inwestorom i producentom informacji, a także wskazówek dotyczących inwestycji przemysłowych w Polsce.

Zielone budownictwo

Polska Górzyca idzie z wiatrem

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by JC

Bilfinger Tebodin zakończył prace nad farmą wiatrową Górzyca od EDF Renewables. Jako dostawca usług przemysłowych, firma wspiera również spółkę Polenergia w budowie lądowej farmy wiatrowej Kostomłoty. Łącznie projekty przyniosą oszczędności do 240 tys. ton dwutlenku węgla rocznie.

Biura i projekty wielofunkcyjne

Czechy New Work po czesku

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by AKL

New Work uruchomił kolejną lokalizacji swoich przestrzeni biurowych. Firma zajęła powierzchnie w biurowcu Smichov Business Park, zlokalizowanym w czeskiej Pradze.

Biura i projekty wielofunkcyjne

Polska Coś nowego, coś zabytkowego

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by MR

W Łodzi oficjalnie otwarto nowy budynek w kompleksie Opera Park przy ul. Jaracza. Biurowiec oferuje 4,2 tys. mkw. powierzchni do wynajęcia. Druga część kompleksu to zmodernizowana zabytkowa willa Kastenberga.

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Polska Redukcja, idea i parytet

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by MR

Grupa kapitałowa Dom Development przedstawiła swoją strategię ESG, w której zapowiada m.in. redukcję emisji dwutlenku węgla o 30 proc. do 2030 roku, wdrożenie idei 15-minutowego miasta w 90 proc. projektów, a także spełnienie 30-procentowego parytetu płci w zarządzie i radzie nadzorczej.

Zasoby ludzkie

Polska Więcej pracy w magazynach

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by JC

Jak wynika z danych CBRE, w ciągu ostatnich pięciu lat powierzchnia magazynowa w Polsce podwoiła się i po I kwartale 2022 wynosi w sumie 25 mln mkw. W budowie pozostaje 4,5 mln mkw. powierzchni magazynowej, niemal dwa razy więcej niż rok temu. W sektorze proporcjonalnie do metrów kwadratowych przybywa miejsc pracy.

Biura i projekty wielofunkcyjne

Polska Outsourcing w Face2Face

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by MR

II etap katowickiego kompleksu Face2Face Business Campus ma nowego najemcę. Swoje biuro w budynku zrealizowanym przez Echo Investment otworzyła firma MDDP Outsourcing, świadcząca usługi outsourcingu księgowości, kadr i płac.

Rynek mieszkaniowy

Polska Ujeścisko ma ofertę mieszkaniową

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by MR

Develia rozpoczęła sprzedaż mieszkań na nowym osiedlu Ujeścisko Vita w Gdańsku. W ramach inwestycji powstanie pięć czteropiętrowych budynków, w których znajdą się 184 lokale. Zakończenie budowy planowane jest na I kwartał 2024 roku.

Rynek mieszkaniowy

Polska Wynajmij w Bonarce

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by MR

Resi4Rent zakończył realizację swojego pierwszego projektu PRS w Krakowie, na Podgórzu Duchackim. 149 mieszkań będzie gotowych w lipcu na przyjęcie nowych lokatorów.

Rynek mieszkaniowy

Polska Zamieszkać na Leśnych Wzgórzach

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by JC

Moris Polska zbuduje osiedle domów w zabudowie jednorodzinnej. Projekt Leśne Wzgórza powstanie na warszawskiej Białołęce Dworskiej, u zbiegu ulic Omęckiej i Szamocin, a jego realizacja będzie dwuetapowa.

Rynek mieszkaniowy

Polska Ronson sprzedaje Volę

schedule 28 czerwca 2022
Opr./edited by JC

Ronson Development rozpoczyna sprzedaż nowego projektu na warszawskiej Woli. Apartamentowiec „Osiedle Vola” powstanie u zbiegu Studziennej i Jana Kazimierza.

Powierzchnie magazynowe i produkcyjne

Polska Elektronika w Mysłowicach

schedule 27 czerwca 2022
Opr./edited by MR

Firma Heilind wynajęła powierzchnię magazynowo-biurową o powierzchni około 4 tys. mkw. w parku Hillwood Mysłowice. Obiekt został dostosowany do wymagań najemcy, w zakresie składowania i przechowywania elektroniki.

Rynek mieszkaniowy

Polska Planty na sprzedaż

schedule 27 czerwca 2022
Opr./edited by JC

Archicom rusza z nowym etapem sprzedaży mieszkań we wrocławskiej dzielnicy Krzyki. Osiedle Planty Racławickie zlokalizowane jest tuż przy Parku Grabiszyńskim. Dostępne lokale będą mieć od dwóch do pięciu pokoi, a ich metraże wahają się od 35 do ponad 84 mkw.

Biura i projekty wielofunkcyjne

Polska Software house w elastycznym biurze

schedule 27 czerwca 2022
Opr./edited by MR

Firma Scalo otwiera biuro w przestrzeni CitySpace w biurowcu MidPoint 71 we Wrocławiu. Specjaliści od oprogramowania zajmą około 3,5 tys. mkw. Firma ma oddziały również w Warszawie, Krakowie oraz Katowicach. 

Rynek mieszkaniowy

Polska Wybudują nowy akademik w Warszawie

schedule 27 czerwca 2022
Opr./edited by MR

Spółki Solida Capital i Xior utworzyły w Polsce joint venture, aby wspólnie realizować projekty domów studenckich. Pierwszą inwestycją będzie akademik zlokalizowany w rejonie Starego Miasta, niedaleko kampusu Uniwersytetu Warszawskiego.

Rynek mieszkaniowy

Polska Budują na Białołęce

schedule 27 czerwca 2022
Opr./edited by AKL

Ruszyła budowa dwóch etapów inwestycji Olchowy Park na warszawskiej Białołęce. W inwestycji realizowanej przez Victorię Dom zaprojektowano 196 mieszkań w czterech trzykondygnacyjnych budynkach. Ceny mieszkań zaczynają się od 8,9 tys. zł za mkw.

Rynek inwestycyjny i finansowy

Polska Kolejne obligacje od Echo

schedule 27 czerwca 2022
Opr./edited by JC

Echo Investment oferuje inwestorom indywidualnym obligacje o łącznej wartości do 40 mln zł. Termin ich zapadalności wyniesie cztery lata. Agentem oferującym jest PKO Bank Polski – Biuro Maklerskie w Warszawie.

Powierzchnie magazynowe i produkcyjne

Węgry Faedra sprzedaje magazyny

schedule 27 czerwca 2022
Opr./edited by JC

Faedra Group sprzedała I fazę nowej inwestycji logistycznej w Budapeszcie. Obiekt magazynowy o powierzchni 7,5 tys. mkw. zlokalizowany jest na terenie Szigetszentmiklós-Lakihegy, preferowanym głównie przez przemysł lekki i międzynarodowe firmy z branży logistycznej.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Fort Wola coraz bliżej

schedule 27 czerwca 2022
Opr./edited by AKL

Zarządca, spółka Mayland Real Estate, podpisał umowę z generalnym wykonawcą, spółką CBRE GWS. Ruszyły już prace modernizacyjne na obiekcie. Pierwsi klienci mają zrobić zakupy jeszcze w tym roku.

Najnowsze w Rynek inwestycyjny i finansowy

schedule 28 czerwca 2022

Raportują dla inwestorów

JLL Polska wraz z partnerami: Polską Agencją Inwestycji i Handlu, Hays oraz Alto zaprezentowały raport: „Made in Poland” – kompendium wiedzy dla inwestorów z zagranicy o wsparciu instytucjonalnym w Polsce, kwestiach prawnych i podatkowych z analizą rynku nieruchomości, sektora produkcyjnego oraz rynku pracy. Celem raportu jest dostarczenie inwestorom i producentom informacji, a także wskazówek dotyczących inwestycji przemysłowych w Polsce.

schedule 27 czerwca 2022

Kolejne obligacje od Echo

Echo Investment oferuje inwestorom indywidualnym obligacje o łącznej wartości do 40 mln zł. Termin ich zapadalności wyniesie cztery lata. Agentem oferującym jest PKO Bank Polski – Biuro Maklerskie w Warszawie.

schedule 27 czerwca 2022

Miliony dla Newbridge

Bank Pekao zrealizował projekt refinansowania za ponad 10 mln euro portfolio parków handlowych należących do Newbridge Poland. Obiekty znajdują się w Namysłowie, Włocławku i Grodzisku Mazowieckim, a ich całkowita powierzchnia najmu to około 13 tys. mkw.

schedule 23 czerwca 2022

Strategiczne logistyczne inwestycje

Aktywność inwestycyjna w europejskim sektorze nieruchomości logistycznych w 2022 roku utrzymuje się na wysokim poziomie. Wartość transakcji zawartych w I kwartale sięgnęła 14,3 mld euro, przebijając rekord z 2021 roku - wskazują dane firmy doradczej Savills,

schedule 23 czerwca 2022

P3 kupuje brownfield w Katowicach

P3 sfinalizowało zakup działki położonej na południu Polski. Jest to pierwsza inwestycja dewelopera na Górnym Śląsku, który jest drugim co do wielkości rynkiem magazynowym w kraju.

schedule 20 czerwca 2022

IIProp z pierwszą transakcją w Niemczech

IIProp (International Industrial Properties), platforma logistyczno-przemysłowa, utworzona przez Madison International Realty i Griffin Capital Partners, sfinalizowała transakcję sprzedaży dwóch projektów typu BTS, wynajętych globalnemu liderowi z sektora e-commerce. Jej wartość to ponad 110 mln euro i jest to pierwsza transakcja sprzedaży aktywów IIProp w Niemczech.

schedule 17 czerwca 2022

Adventum finalizuje i ma miliard

Adventum sfinalizowało zakup 18 parków handlowych na Węgrzech i w Czechach o łącznej powierzchni 360 tys. mkw. GLA. Kluczowym najemcą obiektów jest Tesco. Dzięki transakcji aktywa Adventum osiągnęły wartość 1 mld euro.

schedule 14 czerwca 2022

Pomorski klejnot dla Exetera

Invesco Real Estate sprzedało Panattoni Park Gdansk Airport – park logistyczny niedaleko gdańskiego lotniska, nabywcą jest EQT Exeter. Część kompleksu jest jeszcze w budowie, docelowo powstanie tu pięć budynków o łącznej powierzchni najmu około 110 tys. mkw.  Wartość transakcji nie została ujawniona.

schedule 14 czerwca 2022

Zainwestowali miliardy w polskie nieruchomości

W ciągu ostatnich 10 lat w nieruchomości komercyjne w Polsce zainwestowano 50 mld euro - wynika z analizy CBRE. Niemal połowa tej kwoty napłynęła z Europy, a do 2020 roku największym zainteresowaniem inwestorów cieszyły się biura i obiekty handlowe.

schedule 14 czerwca 2022

Cavatina sprzedaje potrójnie

Carbon Tower we Wrocławiu oraz Ocean Office Park A i Tischnera Office w Krakowie – to pakiet nieruchomości, który ma trafić w ręce partnera Lone Star Funds. Budynki te, należące do Cavatina Holding, oferują łącznie niemal 66 tys. mkw. GLA, a ich średni stopień wynajmu kształtuje się na poziomie około 90 proc.

schedule 09 czerwca 2022

Większość Towarowej dla AFI

EPP sfinalizowało sprzedaż 70 proc. udziałów w Towarowej 22 w Warszawie. Całkowita wartość działki przekroczyła 180 mln euro.

schedule 09 czerwca 2022

Inwestują w handel w Wawrze

Grupa Centerscape nabyła nieruchomość handlową, zlokalizowaną w warszawskiej dzielnicy Wawer. Najemcami obiektu są Biedronka, Rossmann i Kross.

schedule 07 czerwca 2022

W Pradze jest jak przed pandemią

Czeski oddział firmy Colliers opublikował wyniki badania praskiego rynku biurowego w I kwartale 2022 roku. Jak pokazują wyniki, w stolicy przybyło pustostanów, jednak popyt brutto wzrósł o 44 proc., powracając tym samym do poziomu sprzed pandemii.

schedule 07 czerwca 2022

Inwestorzy czekają na rozwój sytuacji

Wolumen transakcji inwestycyjnych, które zamknięto w I kwartale 2022 roku, był lepszy o 30 proc. od analogicznego okresu w roku poprzednim. Jednak za większą część z ponad 1,65 mld euro odpowiadają trzy duże transakcje. Eksperci Knight Frank analizują prognozy dla rynku inwestycyjnego na cały 2022 rok.

schedule 03 czerwca 2022

Zainwestowali w sprawdzanie najemców

Cyfrowa platforma Simpl.rent działająca na rynku najmu mieszkań pozyskała finansowanie w wysokości 1,5 mln zł. Funduszem wiodącym w rundzie jest Black Pearls VC, grono inwestorów zasilił także Kogito Ventures.

schedule 02 czerwca 2022

Proptech nieźle zarobił

Spółka Eco5tech, zajmująca się projektowaniem i nadzorami w sektorze budownictwa i implementacją projektowo-wykonawczą rozwiązań w zakresie proptech, wypracowała 8,08 mln zł przychodów ze sprzedaży w 2021 roku, co oznacza wzrost o 29 proc. w porównaniu do roku poprzedniego. Osiągnięta sprzedaż pozwoliła firmie wypracować 2,69 mln zł zysku operacyjnego (wzrost o 22 proc. rdr) i 2,35 mln zł zysku netto (wzrost o niemal 33 proc. rdr).

schedule 30 maja 2022

Cavatina podlicza kwartał

Grupa Cavatina Holding osiągnęła w I kwartale 2022 roku następujące wyniki finansowe: skonsolidowany zysk z nieruchomości inwestycyjnych wyniósł 64,1 mln zł, skonsolidowany zysk z działalności operacyjnej: 55 mln zł oraz skonsolidowany zysk netto: 30,3 mln zł.

schedule 30 maja 2022

Basecamp kupiony za miliard

Xior Student Housing podpisał umowę z Basecamp Group, funduszem European Student Housing Fund I i funduszem European Student Housing Fund II, której przedmiotem jest zakup za 939 mln euro portfolio prywatnych akademików (PBSA), zarządzanych przez Basecamp.

schedule 26 maja 2022

PHN zadowolony z wyników

W I kwartale tego roku Grupa Kapitałowa PHN odnotowała po raz kolejny solidne wyniki finansowe. Grupa osiągnęła wzrost przychodów z najmu o 2,5 proc. Zysk netto wyniósł 21,3 mln zł.

schedule 25 maja 2022

Zyskowne Echo

51 mln zł zysku netto, wzrost wartości biurowców w budowie oraz 399 mieszkań przekazanych klientom – to podsumowanie I kwartału 2022 roku w grupie Echo Investment. Deweloper opublikował również swój drugi raport zrównoważonego rozwoju.

Kategorie