EN

Europa Środkowo-Wschodnia Najmu instytucjonalnego coraz więcej

Rynek mieszkaniowy
Wartość transakcji mieszkaniowych w Europie Środkowo-Wschodniej była dość ograniczona i w ciągu ostatnich 5 lat wynosiła średnio rocznie nieco ponad 200 mln euro. Według raportu „The Private Rental Sector: Has it found a home in CEE?”, opublikowanego przez firmę Colliers we współpracy z Greenberg Traurig i Kinstellar, w całym regionie zapowiadana jest większa liczba inwestycji budowanych pod wynajem (PRS/BTR), których realizacja ma nastąpić w ciągu najbliższych kilku lat.

W wielu krajach rozwija się rozdrobniony rynek wynajmu, ponieważ osoby prywatne inwestują w nieruchomości mieszkalne dla własnych celów inwestycyjnych. Dzieje się tak głównie dlatego, że konta oszczędnościowe nie przynoszą znaczących zysków, a koszty kredytu hipotecznego są na większości rynków rekordowo niskie. Wiele z tych lokali mieszkalnych jest wynajmowanych, a ponieważ ceny sprzedaży za metr kwadratowy rosną z roku na rok, to ich wartość wzrasta. Brak nowej podaży na wielu rynkach również winduje ceny i sprawia, że marzenie o posiadaniu własnego „M” dla wielu wydaje się niemożliwe do zrealizowania. Częściowo z tych właśnie powodów sektor najmu instytucjonalnego i zainteresowanie inwestorów również rosną — powiedział Kevin Turpin, dyrektor ds. badań na region Europy Środkowo-Wschodniej.

W 2019 roku najwyższe wskaźniki przeludnienia (w oparciu o dostępność pokoi na osobę i średnią wielkość gospodarstwa domowego) odnotowano w Rumunii (45,8 proc.), na Łotwie (42,2 proc.) i w Bułgarii (41,1 proc.), a najniższe na Cyprze (2,2 proc.). Z danych wynika, że większość gospodarstw domowych w Europie Środkowej jest bardziej przeludniona niż średnia w UE. Długoterminowy trend europejski wskazuje na stopniowy spadek przeludnienia, dlatego jeśli założymy, że tendencja ta się utrzyma, a rynki Europy Środkowo-Wschodniej będą nadal dążyć do konwergencji, będzie to w pewien sposób potwierdzeniem istnienia luki w podaży i konieczności zwiększenia liczby mieszkań. Przewidujemy, że z tej podaży istotną część będą stanowić nieruchomości pod wynajem, przy założeniu zmiany strategii przez większą liczbę deweloperów i inwestorów, co zaczyna się już dziać w Polsce i w Czechach.

W ciągu ostatnich 5 lat w Europie Środkowo-Wschodniej ceny sprzedaży mieszkań gwałtownie rosły, co było częściowo spowodowane brakiem podaży, względną łatwością zaciągania kredytów i niskimi kosztami obsługi oraz zainteresowaniem inwestycjami w nieruchomości w celu uzyskania wyższej stopy zwrotu ze swoich oszczędności niż bankowa. W grę wchodzą również inne czynniki, takie jak brak odpowiednich działek i rosnące ich ceny, przeciągające się i niepewne procesy uzyskiwania pozwoleń oraz niedobór i wzrost kosztów materiałów budowlanych i pracowników. Według danych Eurostatu koszt budowy nowych mieszkań w UE wzrósł o 15 proc. w okresie od 2010 do 2019 roku. Wśród państw członkowskich Europy Środkowo-Wschodniej największy wzrost odnotowano na Węgrzech (+47 proc.) i w Rumunii (+46 proc.). Biorąc pod uwagę wszystkie te czynniki, wielu deweloperów w regionie nie rezygnuje z modelu „build-to-sell”, tzn. budowania na sprzedaż dla klienta indywidualnego. Jeśli zaś chodzi o istniejące zasoby całych kompleksów obiektów z lokalami na wynajem, będących własnością deweloperów/inwestorów – tzw. najmu instytucjonalnego, dość daleko w czołówce znajdują się Czechy z około 57 tys. lokali, a następnie Polska z około 4,5 tys. lokalami.

Obiekty najmu instytucjonalnego jako klasa aktywów są stosunkowo nowym zjawiskiem w Europie Środkowo-Wschodniej i z pewnością jest ich coraz mniej w miarę oddalania się na wschód. Częściowo jest to podyktowane względami historycznymi: wskaźnik własności lokalu mieszkalnego był zawsze bardzo wysoki w Europie Środkowo-Wschodniej i odzwierciedlał mentalność nakazującą posiadanie własnego mieszkania czy domu. Obecnie nie jest to regułą. W związku ze zmianami demograficznymi i stale rosnącymi cenami nieruchomości w zatłoczonych obszarach, gdzie możliwości inwestycyjne są coraz mniejsze, a wiele osób jest wykluczonych z rynku zakupu mieszkań czy domów, spodziewamy się, że ta klasa aktywów zyska na popularności w Europie Środkowo-Wschodniej — powiedział Victor Constantinescu, partner zarządzający, współkierownik Działu Nieruchomości w firmie Kinstellar w Bukareszcie.

W całym regionie widoczna jest również większa liczba inwestycji w obszarze nieruchomości budowanych pod wynajem (BTR/PRS), których realizacja ma nastąpić w ciągu najbliższych kilku lat. Śledząc działalność w sektorze Living/PRS, widać wyraźnie, że wszystkie rynki w Europie Środkowo-Wschodniej znajdują się na stosunkowo wczesnym etapie rozwoju, ale rozwijają się też w różnym tempie. Z pewnością w Polsce i Czechach obserwujemy szybszy trend wzrostowy.

Na większości rynków powszechny jest podział najmu na długo- i krótkoterminowy, przy czym krótkoterminowy definiowany jest zazwyczaj jako krótszy niż 3 miesiące, ale może wynosić do 6 miesięcy. Z kolei najem długoterminowy zazwyczaj oznacza umowę obowiązującą 1 rok lub dłużej, co jest oczywiście znacznie krótszym okresem niż standardowe 5+ letnie umowy najmu spotykane w sektorze komercyjnym. W sektorze najmu instytucjonalnego (PRS) najbardziej powszechne są umowy najmu na okres jednego roku, a po ich zakończeniu najemcy albo składają wypowiedzenie i wyprowadzają się, albo przedłużają umowę na kolejny rok.

W krajach Europy Środkowo-Wschodniej, których dotyczy niniejszy raport, nie było regulacji ograniczających umowy najmu pomiędzy podmiotami prywatnymi i w momencie tworzenia tego raportu nie są znane żadne plany ich wprowadzenia. Dlatego też na koniec każdego roku lub okresu najmu wynajmujący mają prawo do zmiany wysokości czynszu, ponieważ w standardowej jednorocznej umowie najmu nie stosuje się indeksacji. Może to oczywiście czasami prowadzić do skokowych wzrostów czynszów w zależności od warunków rynkowych w danym czasie — powiedziała Agata Jurek-Zbrojska, Partner w zespole nieruchomości warszawskiego biura Greenberg Traurig.

Wartość transakcji mieszkaniowych w Europie Środkowo-Wschodniej była raczej ograniczona i wynosiła średnio rocznie nieco ponad 200 mln euro w ciągu ostatnich 5 lat (w przeciwieństwie do wartości transakcji w regionie EMEA, która w 2019 i 2020 roku wyniosła ponad 60 mld euro).

Ma to wiele wspólnego z brakiem istniejącego produktu na rynku, a nie z brakiem apetytu ze strony inwestorów. W kilku przypadkach, które obserwowaliśmy i w których doradzaliśmy, w Europie Środkowo-Wschodniej, inwestorzy weszli na rynek poprzez przejęcie dewelopera mieszkaniowego lub utworzenie spółki joint venture w celu zabezpieczenia odpowiednio dużego portfela gruntów oraz w konsekwencji projektów typu PRS, które na tych gruntach mogą powstać — wyjaśniła Dorota Wysokińska-Kuzdra, senior partner, Colliers, dyrektor działu Corporate Finance w Europie Środkowo-Wschodniej.

Szacujemy, że stopy zwrotu z inwestycji w sektorze PRS, w zależności od lokalizacji, będą kształtować się w przedziale 3,5-4 proc. w Czechach i 5-5,5 proc. w Polsce.

Ostatnie nowości

Wydarzenia

Polska Oktoberfest tribute to Michał Sternicki

schedule 28 września 2021
Eurobuild CEE

W warszawskiej Elektrowni Powiśle odbyła się impreza charytatywna „Oktoberfest tribute to Michał Sternicki”. Podczas wydarzenia członkowie branży nieruchomości wspominali Michała Sternickiego, który niedawno zmarł na Covid-19. Środki zebrane dzięki eventowi zostaną przekazane na cele związane z edukacją dzieci Michała.

Zielone budownictwo

Polska Terminal DB Schenker na zielono

schedule 28 września 2021
Opr./edited by AKL

Kolejny terminal przeładunkowy DB Schenker w Polsce uzyskał certyfikat BREEAM. To oddany do użytku w I kwartale 2021 roku obiekt na terenie Parku Naukowo-Technologicznego Rzeszów-Dworzysko.

Materiał partnera

Polska Gdyńska Marina Yacht Park wpisuje się w światowe trendy urbanistyczne

schedule 02 września 2021
Eurobuild CEE

Na Molo Rybackim w centrum Gdyni powstał nowatorski projekt architektoniczny, łączący funkcje miejskie i rekreacyjne. Ta niedostępna wcześniej część miasta przekształca się w nowoczesną nadmorską dzielnicę otwartą dla mieszkańców, turystów i żeglarzy.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Monnari w Wielkopolsce

schedule 28 września 2021
Opr./edited by MR

W centrach handlowych Auchan w Komornikach i Swadzimiu zaczęły działać sklepy Monnari. Salony polskiej marki zajęły lokale o powierzchni 230 mkw. w Swadzimiu oraz 160 mkw. w Komornikach.

Rynek mieszkaniowy

Polska Można mieszkać w Elektrowni

schedule 28 września 2021
Opr./edited by AKL

W ramach warszawskiego kompleksu Elekrownia Powiśle rozpoczęły działalność Apartamenty Elektrownia przeznaczone na wynajem długo- oraz krótkoterminowy. Apartamentowiec mieści się przy ul. Leszczyńskiej 1A.

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Świat Dwutlenek węgla do zera

schedule 28 września 2021
Opr./edited by AKL

CBRE zobowiązało się do osiągnięcia zerowej emisji dwutlenku węgla do 2040 roku. Działania będą obejmowały własną działalność firmy, zarządzane przez nią nieruchomości oraz łańcuch dostaw. To zobowiązanie jest kontynuacją strategii ogłoszonej rok temu, gdy cele CBRE w zakresie klimatu zostały zatwierdzone przez Science Based Targets (SBTi).

Powierzchnie magazynowe i produkcyjne

Polska Danfoss rośnie w Grodzisku

schedule 28 września 2021
Opr./edited by AKL

Panattoni realizuje ostatni etap zakładu produkcyjnego dla Danfoss Poland, który powstaje w Grodzisku Mazowieckim, na terenie kampusu firmy. Generalnym wykonawcą jest Dekpol.

Wydarzenia

Polska Przestawmy się na przyszłość

schedule 28 września 2021
Opr./edited by MR

Branża nieruchomości, miasta i społeczeństwa w nowej rzeczywistości - o tym m.in. dyskutować będą eksperci podczas Urban Land Institute Poland Conference: Resetting to the Future. Eurobuild jest patronem medialnym wydarzenia.

Rynek mieszkaniowy

Polska Robyg rekordowo w pierwszym półroczu

schedule 28 września 2021
Opr./edited by MR

W I półroczu 2021 roku grupa Robyg zanotowała przychody ze sprzedaży przekraczające 512 mln złotych. Zysk netto przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej wyniósł 117 mln złotych, czyli o 324 proc. więcej niż w I połowie 2020 roku. EBIT to 147 mln złotych, co oznacza wzrost o 264 proc. rok do roku.

Biura i projekty wielofunkcyjne

Polska Mieszko zmienia biurowiec

schedule 28 września 2021
Opr./edited by AKL

Adgar Poland przedłużył umowę najmu powierzchni biurowej z firmą Mieszko. Oddział producenta pralin i czekoladek mieścić się będzie w mokotowskim biurowcu Adgar Bit. Obie firmy współpracują ze sobą od ponad 5 lat.

Powierzchnie magazynowe i produkcyjne

Polska Większy Specjał u Panattoni

schedule 28 września 2021
Opr./edited by MR

Grupa Kapitałowa Specjał zdecydowała się powiększyć o 1,4 tys. mkw. powierzchnię magazynową warszawskiego oddziału mieszczącego się w parku Panattoni Park Konotopa II. Najemcę reprezentowała firma doradcza Cresa Polska. 

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Więcej sportu w Iławie

schedule 28 września 2021
Opr./edited by AKL

Do parku handlowego Era Park w Iławie dołączyła polska sieć wielkopowierzchniowych sklepów sportowych Martes Sport. Sklep zajmie około 650 mkw. powierzchni najmu.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Coraz pełniej w Siedlcach

schedule 28 września 2021
Opr./edited by AKL

Postępuje komercjalizacja parku handlowego Stalchemia w Siedlcach. Do grona najemców dołączy sieć sklepów zoologicznych. Obiekt o łącznej powierzchni najmu 6,6 tys. mkw. został otwarty w sierpniu.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Nowe punkty na mapie Galerii Mokotów

schedule 27 września 2021
Opr./edited by AKL

Oferta warszawskiej Galerii Mokotów poszerzyła się o pięć nowych salonów. Klienci mogą odwiedzić salon sportowy Nike, oficjalny sklep marki Lego, butiki Patrizia Aryton i Damat Tween oraz salon ze świecami zapachowymi American Candle.

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Polska Ponad dwieście słoików miodu

schedule 27 września 2021
Opr./edited by MR

Pasieka miejska na dachu warszawskiego biurowca Saski Crescent zakończyła drugi sezon swojej działalności. W tym roku zebrano łącznie około 55 kg miodu wielokwiatowego.

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Polska Łąka kwietna na Woli

schedule 27 września 2021
Opr./edited by AKL

Na warszawskiej Woli powstaje otwarta dla mieszkańców miasta łąka kwietna. Łąka powstaje w miejscu, które w przyszłości przeznaczone będzie pod budowę inwestycji biurowo-handlowej. To kolejny proekologiczny projekt Polskiego Holdingu Nieruchomości.

Biura i projekty wielofunkcyjne

Polska Zadbają o Fabrykę Norblina

schedule 27 września 2021
Opr./edited by MR

Firma ISS Facility Services przejęła usługi facility management w warszawskiej Fabryce Norblina. ISS będzie odpowiedzialne m. in. za obsługę techniczną, utrzymanie czystości oraz utrzymanie terenów zewnętrznych. 

Rynek mieszkaniowy

Niemcy Victoria Dom buduje w Lipsku

schedule 27 września 2021
Opr./edited by AKL

Do oferty sprzedażowej Victoria Dom wprowadziła kolejny projekt w Lipsku. Inwestycja dostarczy łącznie 122 mieszkania o metrażach od 38 do 149 mkw. powierzchni. W przygotowaniu są kolejne przedsięwzięcia w Lipsku i Berlinie.

Powierzchnie handlowe i rozrywkowe

Polska Pierwszy HalfPrice na Podlasiu

schedule 27 września 2021
Opr./edited by MR

W należącej do EPP Galerii Veneda otworzył się salon HalfPrice. To pierwsza i jedyna lokalizacja marki w Łomży i całym regionie. Najemca zajął lokal o powierzchni 1 tys. 311 mkw.

Rynek mieszkaniowy

Polska Można kupować Aleje Praskie

schedule 27 września 2021
Opr./edited by AKL

Develia wprowadziła do sprzedaży 110 lokali w ramach I etapu Alei Praskich – nowej inwestycji na warszawskiej Pradze Południe. Deweloper planuje certyfikację I fazy projektu w systemie BREEAM.

Najnowsze w Rynek mieszkaniowy

schedule 28 września 2021

Można mieszkać w Elektrowni

W ramach warszawskiego kompleksu Elekrownia Powiśle rozpoczęły działalność Apartamenty Elektrownia przeznaczone na wynajem długo- oraz krótkoterminowy. Apartamentowiec mieści się przy ul. Leszczyńskiej 1A.

schedule 28 września 2021

Robyg rekordowo w pierwszym półroczu

W I półroczu 2021 roku grupa Robyg zanotowała przychody ze sprzedaży przekraczające 512 mln złotych. Zysk netto przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej wyniósł 117 mln złotych, czyli o 324 proc. więcej niż w I połowie 2020 roku. EBIT to 147 mln złotych, co oznacza wzrost o 264 proc. rok do roku.

schedule 27 września 2021

Victoria Dom buduje w Lipsku

Do oferty sprzedażowej Victoria Dom wprowadziła kolejny projekt w Lipsku. Inwestycja dostarczy łącznie 122 mieszkania o metrażach od 38 do 149 mkw. powierzchni. W przygotowaniu są kolejne przedsięwzięcia w Lipsku i Berlinie.

schedule 27 września 2021

Można kupować Aleje Praskie

Develia wprowadziła do sprzedaży 110 lokali w ramach I etapu Alei Praskich – nowej inwestycji na warszawskiej Pradze Południe. Deweloper planuje certyfikację I fazy projektu w systemie BREEAM.

schedule 27 września 2021

Novisa buduje pod Warszawą

Novisa Development rusza z budową osiedla Pod Topolami w podwarszawskiej miejscowości Zamienie. W ofercie znajdą się domy o metrażu od 62,81 do 81,22 mkw. Pierwsze budynki na osiedlu będą gotowe do odbioru w IV kwartale 2023.

schedule 27 września 2021

Ostatni etap Pozytywnego Mokotowa

Yareal rozpoczyna budowę ostatniego etapu osiedla Pozytywny Mokotów, w którym powstanie w sumie 615 mieszkań. W III etapie dostępne są 232 mieszkania. W bezpośrednim sąsiedztwie osiedla deweloper modernizuje skrzyżowanie ulic Postępu i Konstruktorskiej. 

schedule 24 września 2021

Industrialna Vilda Unique

Najnowsza, czwarta inwestycja Bouygues Immobilier Polska w Poznaniu powstanie na terenie dzielnicy Wilda, przy ul. Niedziałkowskiego. W budynku Vilda Unique znajdzie się 69 mieszkań, w tym 38 lokali typu studio, o powierzchni od 29 mkw.

schedule 23 września 2021

Osiedle NU! na Woli

Skanska rozpoczęła sprzedaż mieszkań na osiedlu NU! Warszawa Wola. W ramach I etapu osiedla deweloper wybuduje 145 mieszkań. Realizacja zakłada rewitalizację kwartału na warszawskiej Woli – Skanska wyremontuje m.in. fragment ul. Kolejowej, a na terenie osiedla stworzy łąkę kwietną i park.

schedule 23 września 2021

Zielono przy wrocławskim Atmo

Zróżnicowana roślinność, przestrzeń do zabaw dla dzieci oraz sąsiedzkiej integracji, a także miejsce do napraw rowerów czy strefa bio z uprawą ziół. W ten sposób Eiffage projektuje patio dla mieszkańców osiedla Atmo we Wrocławiu, powstającego przy tworzonym Parku Mieszczańskim.

schedule 22 września 2021

Budują Zofię dla opieki

Orpea Polska, firma specjalizująca się w stacjonarnej opiece długoterminowej, zrealizuje pierwszą inwestycję w Krakowie. Rezydencję Zofia, jako generalny wykonawca, wybuduje Eiffage Polska Budownictwo.

schedule 21 września 2021

Mieszkanie z gorącym źródłem w łazience

Dobiega końca budowa I etapu Osiedla termalnego w Uniejowie w województwie łódzkim. Budowa trwała niecałe dwa lata, a pierwsi lokatorzy otrzymają klucze w grudniu 2021 roku. Za projekt architektoniczny odpowiada łódzka pracownia 4design. Generalnym wykonawcą jest firma Budimex.

schedule 21 września 2021

Dom Development buduje Ceramiczną

Dom Development wprowadził do oferty nową odsłonę inwestycji przy ul. Ceramicznej w Warszawie. Projekt zlokalizowany jest w dzielnicy Tarchomin. W ramach I etapu powstanie 188 mieszkań. Przekazanie kluczy planowane jest na początek 2023 roku. Osiedle Ceramiczna realizowane jest na rzecz Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej.

schedule 20 września 2021

Zbudują 800 mieszkań

W Zielonej Górze została powołana spółka SIM KZN Lubuskie Trójmiasto, która zrzesza sześć gmin z regionu. Jej celem jest budowa 800 mieszkań w regionie. Lokale te przeznaczone będą dla osób, które mają zdolność czynszową, ale nie mają zdolności kredytowej.

schedule 20 września 2021

Można mieszkać w U-City Residence

Deweloper Acciona otrzymał pozwolenie na użytkowanie U-City Residence. Inwestycja powstała w dzielnicy Warszawa Ursus, przy ul. Henryka Brodatego 10, 10A, 12, 12A, 14, 14A. Rozpoczęcie odbiorów mieszkań przez nabywców planowane jest na koniec września.

schedule 20 września 2021

Ekologicznie na Targówku

Syrena Invest rozpoczyna przedsprzedaż mieszkań na osiedlu Klukowska 54 na warszawskim Targówku. Inwestycja obejmie trzy, wyposażone w ekologiczne rozwiązania budynki, w których znajdzie się 61 mieszkań i 85 miejsc garażowych.

schedule 20 września 2021

Francuzi znowu na Bemowie

Bouygues Immobilier Polska zbuduje na Bemowie sześciopiętrowy budynek. Novelia Bemowo powstanie na osiedlu Górce, w centralnej części Bemowa, przy ul. Wieśniaczej.

schedule 17 września 2021

Mieszkania i biura przy Piotrkowskiej

Przy ul. Piotrkowskiej 252/256 w Łodzi rozpoczęły się prace przy inwestycji mieszkaniowej Perła Piotrkowska. Zakończenie budowy I etapu zaplanowano na na koniec 2022 roku. W ramach projektu zostanie też zrewitalizowana zabytkowa willa Karola Königa z 1887 roku.

schedule 17 września 2021

Warszawskie Rezydencje od Vinci

Vinci Immobilier Polska zakończyło sprzedaż mieszkań w Rezydencji Bonifraterska w Warszawie. Budynek liczy 39 apartamentów w metrażach od 28 do 116 mkw. Deweloper rozpoczął jednocześnie sprzedaż lokali w inwestycji Rezydencja Tagore na Górnym Mokotowie.  

schedule 16 września 2021

City Spot w City Vibe

Rozpoczęła się sprzedaż II etapu pierwszej inwestycji Nexity Polska w Krakowie – City Vibe przy ul. Myśliwskiej 68. W nowym budynku City Spot dostępnych będzie 137 mieszkań.

schedule 16 września 2021

Develia z nową inwestycją we Wrocławiu

Develia rozpoczęła przedsprzedaż lokali w inwestycji Kaskady Różanki przy ulicy Chorwackiej we Wrocławiu. Deweloper otrzymał już prawomocne pozwolenie na budowę – prace nad realizacją osiedla właśnie ruszyły.

Kategorie